‘Waarom hebben we jaren over pensioenen gevochten?’

De Pensioenfederatie en de grootste fondsen botsen.

Directeur Riemen reageert op de kritiek op zijn ‘middenweg’.

Er is onderlinge verdeeldheid, erkent directeur Gerard Riemen van de Pensioenfederatie. Maar er is, zegt hij, zeker geen breuk binnen de federatie. De twee grootste pensioenfondsen die zijn aangesloten, ambtenarenfonds ABP (2,8 miljoen deelnemers) en Zorg en Welzijn (2,5 miljoen deelnemers), zijn het met de koepelvereniging niet eens over de hervorming van het pensioenstelsel. Een „controverse” noemde Peter Borgdorff, directeur van Zorg en Welzijn, het begin deze week in deze krant.

Staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) heeft de pensioenfondsen vorige maand drie opties voorgelegd. Ze moeten kiezen uit een ‘nominaal contract’ (een vastgelegd pensioen, maar met weinig aanpassing aan de prijsstijgingen) of een ‘reëel contract’ (meer beleggingsrisico’s, maar ook meer koopkrachtbehoud).

Klijnsma liet ook ruimte voor een tussenvariant. De Pensioenfederatie heeft zo’n variant ontworpen, Zorg en Welzijn pleit voor een reëel contract en ABP heeft niet gekozen, maar wijzigingen voorgesteld.

„Laat ik eerlijk zijn, wij kiezen voor een pragmatisch verhaal”, zegt Riemen. „Het is geen fundamentele wijziging, geen principiële keuze of revolutie. Maar langs deze weg kunnen we een heleboel problemen oplossen.”

Zorg en Welzijn zegt: wij willen géén vast pensioen garanderen. Wij willen onze beleggingsvrijheid met alle risico’s behouden voor een goed rendement. De middenweg die de Pensioenfederatie bepleit, levert geen goed pensioen op.

„Onze variant biedt mogelijkheden voor alle ambities. Fondsen kunnen zelf weten hoeveel pensioenopbouw ze nastreven, of ze de pensioenen weinig of veel aanpassen aan de prijzen en lonen. Ze krijgen volledige vrijheid van beleggen. Maar binnen de bestaande zekerheidsnormen voor pensioenen, zodat er geen wetswijzigingen nodig zijn. Het herstel na financiële schokken smeren we uit en we beginnen er wel direct mee. Alles zit er eigenlijk in. We werken dat model nu uit.”

‘Een beetje van dit en een beetje van dat, is meer van hetzelfde. Let’s get real’, blogt directeur Borgdorff van Zorg en Welzijn daarover.

„Mensen zeggen ons: als het zo simpel kan, waarom hebben we elkaar dan de afgelopen jaren de kop ingeslagen? Waarom spraken bonden van een ‘casinopensioen’, waarom is Agnes (oud-FNV-voorzitter Jongerius, red.) naar huis gestuurd? Staatsecretaris Klijnsma heeft zélf het idee geopperd voor een tussenvariant – kennelijk voelde ze zich niet helemaal senang bij de andere kaders. Wij hebben de gelegenheid aangegrepen om met een oplossing te komen.”

Waarin zit het meningsverschil met Zorg en Welzijn?

„Zorg en Welzijn wil haar deelnemers geen enkele garantie meer bieden. Het wil de zogeheten wettelijke zekerheidsmaatstaf van 97,5 procent (de kans dat een fonds over een jaar nog de huidige pensioenen kan uitbetalen, red.) volledig laten vallen. De Nederlandsche Bank, de toezichthouder, heeft dan geen enkele legitimiteit meer om zich te bemoeien met het beleggingsbeleid van het pensioenfonds. Het is een garantie voor totale beleggingsvrijheid.”

De Pensioenfederatie zegt ook voor beleggingsvrijheid te zijn. Waarom houdt u wel vast aan die maatstaf van 97,5 procent?

„Omdat het loslaten van de maatstaf juridisch zeer ingewikkeld kan worden. En omdat ook wij volledige beleggingsvrijheid kunnen bieden. Kijk naar de uitspraak van de rechter deze week: De Nederlandsche Bank heeft zich in 2009 ten onrechte bemoeid met de goudbeleggingen van de Stichting Pensioenfonds Vereenigde Glasfabrieken. Het kan onze naïviteit zijn, maar wij vertrouwen in de rechtsstaat en in een toezichthouder die zich aan de wet houdt. Bovendien: die maatstaf van 97,5 procent is een boekhoudkundige zekerheid. Het overgrote deel van de fondsen weet die zekerheid ook nu niet te realiseren.”

Wat betekent het meningsverschil met ABP en Zorg en Welzijn voor de federatie?

„Je kunt het in de pensioenwereld zien als een scheidslijn tussen de publieke sector en de marktsector. Maar in de laatste categorie vertegenwoordigen we ook grote sectoren. De metaal, de bouw, het transport op de weg, de detailhandel. Wij hebben ongeveer 350 fondsen en moeten met iedereen rekening houden. Maar we komen er wel weer uit samen.”

U bent zelf deelnemer van Zorg en Welzijn. Hoe moet dat nou met uw pensioen als dat fonds straks zijn zin krijgt?

„Zorg en Welzijn heeft een vooruitstrevend en transparant bestuur. Ik maak me geen enkele zorgen. Ja, tenzij die jongens ineens heel riskant gaan beleggen, maar dat zullen ze echt niet doen.”