Poetin stunt met opiniestuk in NYT - lees hier duiding bij zijn brief

Gastheer Poetin op de G20 vorige week. Foto AFP / Liya Pitalev

Een nieuwe stunt in de diplomatieke soap rond het Russische wapencontroleplan voor Syrië. Poetin richt zich rechtstreeks tot het Amerikaanse volk in een opiniestuk geschreven in The New York Times. Lees hier duiding bij de brief van Poetin van Hubert Smeets, buitenlandredacteur van NRC Handelsblad.

Allereerst kort nog even de stand van zaken: minister Kerry zei maandag tegen een journalist dat Assad een aanval op zijn land kan voorkomen als hij binnen een week al zijn chemische wapens inlevert. Het was een terloopse opmerking, maar Rusland maakte er een serieus voorstel van. Steun van de internationale gemeenschap volgde. Obama houdt de mogelijkheid voor militaire interventie open, maar geeft - hoewel een vertragingstactiek wordt gevreesd - de voorkeur aan een diplomatiek antwoord op de gifgasaanval. Het Russische antwoord dus.

Vandaag praten Kerry en zijn Russische collega Lavrov met elkaar. En vandaag valt de brief van Poetin bij bijna twee miljoen Amerikanen op de deurmat. In de brief van Poetin staat alles wat de Russen vinden van de situatie in Syrië, zegt Hubert Smeets, die eerder correspondent voor NRC in Rusland was. Met de brief maakt Poetin duidelijk dat Rusland meedoet op het wereldtoneel.

“Poetin hield zich altijd een beetje afzijdig over de kwestie Syrië. Hij sprak er vooral in eigen land over. Vorige week op de G20 hield hij zich ook in, omdat hij gastheer was. Nu gaat hij in een keer all-out in het hol van de leeuw. Hij wil duidelijk maken dat hij aan de bal is.”

Poetin herinnert aan slechte afloop andere interventies

De hoofdzaak, volgens Smeets, is dat Poetin Amerikaanse burgers in de brief voorhoudt hoe andere interventies zijn afgelopen - niet goed. Het is een argument dat in de VS ook veel wordt gebruikt door tegenstanders van militair ingrijpen in Syrië.

“Force has proved ineffective and pointless. Afghanistan is reeling, and no one can say what will happen after international forces withdraw. Libya is divided into tribes and clans. In Iraq the civil war continues, with dozens killed each day. In the United States, many draw an analogy between Iraq and Syria, and ask why their government would want to repeat recent mistakes.”

Twitter avatar apjvalk Guus Valk “We must stop using the language of force and return to the path of civilized diplomatic and political settlement” ~ Vladimir Putin, NYT

Poetin werpt zich op als verdediger VN

Een andere kernzin staat volgens Smeets in de vierde alinea van de brief:

“No one wants the United Nations to suffer the fate of the League of Nations, which collapsed because it lacked real leverage. This is possible if influential countries bypass the United Nations and take military action without Security Council authorization.”

Daarmee wil Poetin zeggen dat als de VS doorgaan en militair ingrijpen in Syrië zonder VN-mandaat, er een einde komt aan de Verenigde Naties. Ook Rusland zal dan buiten de VN optreden. Poetin dreigt dus met het opblazen van de VN.

Die gedachte is niet helemaal onzinnig, zegt Smeets:

“Poetin zegt: als we niet meer naar het internationale recht leven, is het logisch dat veel meer landen atoombommen maken, want die maken je onschendbaar. Poetin werpt zich op als verdediger van de VN.”

Daar zit een opportunistische kant aan, legt Smeets uit.

“Binnen de VN heeft juist Rusland niet willen meedenken over een oplossing voor de situatie in Syrië. De Russen hebben de VN steeds gebruikt om elke resolutie te blokkeren.”

CNN: ‘De man die via de NYT tot het volk spreekt is níet onze president. Niemand vertrouwt hem.’

Poetin spreekt publiek vaker rechtstreeks aan

Poetin richt zich in de tweede alinea meteen al rechtstreeks tot het Amerikaanse volk. Dat doet hij vaker, onlangs nog tot Nederlanders via een brief in De Telegraaf. Dat was kort voor zijn bezoek aan Nederland. Hij wees toen op de handelsbetrekkingen tussen Rusland en Nederland.

Tegen de Amerikanen zegt hij:

“Relations between us have passed through different stages. We stood against each other during the cold war. But we were also allies once, and defeated the Nazis together. The universal international organization — the United Nations — was then established to prevent such devastation from ever happening again.”

Poetin als voorvechter van recht en democratie

De brief van Poetin is goed geformuleerd. Hij schrijft over democratie en het naleven van het internationale recht - zaken die uit Poetins mond wellicht wat ongeloofwaardig klinken, aangezien zijn tegenstanders in Rusland nog altijd sterk worden onderdrukt. Maar de brief van Poetin is zo geformuleerd dat er eigenlijk niets op valt aan te merken, zegt Smeets:

“Het is typisch Russisch, om altijd alles om te draaien. Rusland is er heel sterk in om zichzelf als gelijkwaardig en democratisch land neer te zetten. En daarmee ontwijkt Poetin elke discussie die je wil voeren: hij zegt niet dat Rusland een betere democratie is dan Amerika. Er is in deze brief nergens een haakje te vinden om te zeggen: de pot verwijt de ketel.”

Rusland beseft bovendien steeds meer wat de waarde is van pr.

“Het is voor het publiek in de Verenigde Staten een goedgeschreven tekst. Rusland doet de laatste tijd meer aan pr. Ze hebben de Engelstalige staatszender Russia Today gelanceerd en er is veel in het werk gesteld voor de Olympische Spelen. Vroeger was Russische buitenlandpolitiek vooral gebaseerd op machtspolitiek. Dat is nog steeds zo, maar Rusland ziet nu ook het belang in van soft power.”

Twitter avatar eelcobvr Bosch van Rosenthal Is Putin al voorgedragen voor de Nobelprijs?

En de timing?

De brief van Poetin komt op dezelfde dag als de ontmoeting tussen Kerry en Lavrov om over een diplomatieke nieuwe stap te praten. Is dat niet wat ongelukkig?

“Dat speelt geen enkele rol. Deze week heeft Rusland een diplomatieke slag geslagen: het wapencontroleplan is in bespreking. Rusland heeft twee jaar vertraagd, en wil nu ogenschijnlijk versnellen. Poetin laat zien dat zijn land meetelt.”