Mensenketen voor een zelfstandig Catalonië

Zeker 1,5 miljoen Catalanen vormden gisteren een 400 kilometer lang lint De roep voor een onafhankelijk Catalonië wordt steeds luider Of er een volksraadpleging komt is nog onzeker

Een menselijk lint van zeker 1,5 miljoen betogers strekte zich gisteren uit over een ruim 400 kilometer lang traject van het uiterste noorden naar het zuiden van Catalonië. De demonstratie maakte deel uit van de zogeheten ‘Catalaanse weg richting onafhankelijkheid’. Foto AFP

Correspondent Spanje

Als een roodgeel gestreepte ratelslang slingert de sliert mensen zich over de snelweg N-340 nabij het kuststadje Alcanar. Afwisselend wordt er geklapt, gezongen en met de armen gezwaaid. Een ontelbaar aantal Catalaanse onafhankelijkheidsvlaggen wappert in de bries die over de Middellandse Zee blaast. De oudste demonstranten zitten op meegebrachte klapstoeltje of leunen tegen de vangrail, terwijl de volwassenen en jongeren bier, cava of fris drinken en kinderen voetballen in hun Barça-shirts.

De feestelijke verzameling betogers maakt deel uit van de zogenoemde ‘Catalaanse weg richting onafhankelijkheid’. Een menselijke keten van minstens 1,5 miljoen personen, die zich gisteren uitstrekte over een ruim 400 kilometer lang traject van het uiterste noorden naar het zuiden van Catalonië. Een protestvorm geïnspireerd op de soortgelijke Baltic Way waarmee Letten, Litouwers en Esten in 1989 onafhankelijkheid van Moskou eisten.

Eigen toekomst bepalen

Ook de eigenzinnige Catalanen roepen steeds luider en massaler dat ze zich los willen maken van de centrale staat. En voor de relatief rijke regio is 11 september, de nationale feestdag of ‘Diada’, daar de meest geschikte dag voor. Op die datum – dit jaar 299 jaar geleden – kwam het noordoosten definitief onder de Spaanse kroon. De herdenking van die nederlaag wordt nu aangegrepen om van Madrid een referendum over ‘zelfbeschikking’ te eisen.

„Ons recht om over onze eigen toekomst te beslissen, wordt ons ontzegd”, klaagt Angelies Pau. De zestiger is met haar man uit Barcelona naar de zuidpunt van Catalonië afgereisd en heeft nu haar klapstoeltje neergezet op de brug over het riviertje dat de grens vormt met buurregio Valencia.

Pau heeft als een van de weinigen een senyera meegenomen, de geelrood gestreepte officiële Catalaanse vlag. Haar echtgenoot Eduardo Sancho draagt zoals veruit de meeste betogers de estelada, de onafhankelijkheidsvlag. Hieraan is een driehoek met een witte ster toegevoegd, zoals ook Puerto Rico en Cuba deden toen ze het koloniale juk afschudden. Sancho: „Ik ben voor volledige afscheiding. Zij niet. Maar we maken er geen ruzie over, hoor.” Zij: „Dat komt misschien pas als het referendum er echt komt.”

Of en wanneer deze volksraadpleging er komt, blijft onzeker. Vorig jaar marcheerden op de Diada zo’n 1,5 miljoen mensen door Barcelona. Een ongekend hoge opkomst. De centrumrechtse, gematigd nationalistische regiopresident Artur Mas reageerde door een meer separatistische toon te kiezen. Hoewel pas op de helft van zijn termijn schreef hij vervroegde verkiezingen uit. Daarna voerde hij campagne met de belofte een referendum over ‘zelfbeschikking’ te houden.

Mas hoopte zo een absolute meerderheid te winnen. Het liep anders. Zijn partij CiU bleef weliswaar de grootste, maar verloor fors. Grote winnaar werd ERC, een linkse, radicaal-nationalistische partij, die zich nog veel feller afzet tegen Madrid. Mas zag zich gedwongen een ongemakkelijk regeringspact te sluiten. Hieronder gedoogt ERC zijn rechtse bezuinigingspolitiek. En Mas moest beloven dat er in 2014 – drie eeuwen na het rampjaar 1714 – een referendum komt, ook als Madrid dit niet accepteert.

In de peilingen is ERC sindsdien alleen maar gegroeid. Ten koste van Mas die hard saneert en wiens partij in meerdere corruptieschandalen is verwikkeld. Ook de Catalaanse socialisten, die een federale oplossing voorstaan, zakten verder weg. In enquêtes geeft een krappe, maar groeiende meerderheid van de Catalanen aan een eigen staat te willen.

Duim opsteken

Alfred Bosch, die voor ERC in het landelijke parlement in Madrid zit, voelt zich helemaal thuis als hij langs de menselijke keten wandelt. Terwijl Mas heeft besloten als president van alle Catalanen niet mee te betogen, warmt Bosch zich aan mensen die hun duim opsteken en met hem op de foto willen. „Ik ga niemand lessen geven. Maar dit is toch waar je wilt zijn als politicus.”

Bosch vertrouwt erop dat Mas zijn referendumbelofte inlost, vertelt hij desgevraagd. Hierover ontstond deze maand opnieuw twijfel. Het lekte uit dat Mas en de Spaanse premier Rajoy in het geheim praten. Ook opperde de regiopresident dat als Madrid een volksraadpleging blijft blokkeren, hij bereid is te wachten tot 2016. De regionale verkiezingen in dat jaar zouden dan kunnen worden gebruikt als een soort referendum. Bosch: „Wij geloven in 2014. Dit land houdt het niet langer vol deel uit te maken van Spanje.”