China perkt vrijheid bloggers in met campagne tegen ‘fouten’

Gevangenisstraf dreigt voor bloggers die ‘valse of lasterlijke geruchten’ verspreiden

Chinese bloggers zijn op niet mis te verstane wijze gewaarschuwd scherp op hun woorden te letten. Honderden van hen, onder wie ook journalisten, zijn de afgelopen dagen gedetineerd omdat zij „valse of lasterlijke geruchten” zouden hebben verspreid en „foutieve beweringen” hebben gedaan in hun blogs of tweets.

Ook de tientallen prominente bloggers, die met miljoenen volgers invloedrijker zijn dan de Chinese staatsmedia, zijn door de politie in hun steden persoonlijk gewaarschuwd zich aan de nieuwe richtlijnen te houden. Van de bloggende filmsterren, tv-journalisten, zakenlieden en (voormalige) sporters wordt verwacht dat hun blogs bijdragen aan de versterking van het socialistische systeem en het prestige van de Chinese staat.

Een van China’s populairste bloggers, de zakenman Charlie Xue, zit na zijn arrestatie eind augustus nog steeds vast: officieel omdat hij een prostituee had bezocht, officieus omdat twaalf miljoen Chinezen, vooral jongeren, zijn blogs over corruptie, de milieuvervuiling en de onkunde van bestuurders vraten.

Een van de andere gearresteerde bloggers had beweerd dat bij een groot verkeersongeluk tien inzittenden van een bus waren omgekomen terwijl er zeven doden vielen. Weer een andere aangehouden blogger had een recent artikel uit de Britse Sunday Times over plagiaat door partijleider en president Xi Jinping vertaald en doorgestuurd. Beweren dat Xi Jinping als student ongeoorloofde hulp had gekregen bij het schrijven van zijn doctoraalscriptie, blijkt zeer riskant te zijn.

„Het is duidelijk dat er een nieuwe campagne is begonnen om de relatieve vrijheid op het internet in China terug te draaien. Dit gaat maanden duren, vrees ik”, aldus de Beijingse schrijver en blogger Murong Xuecun, wiens blog sinds begin deze week door de censuur wordt geblokkeerd. Murong, en met hem vele andere Chinese bloggers en juristen, bekritiseren de vaagheid van de nieuwe richtlijnen, die maandag werden gepubliceerd.

Volgens de auteurs, rechters van het Hooggerechtshof en de hoogste officieren van justitie, moeten bloggers die laster, geruchten en valse informatie verspreiden veroordeeld worden tot drie jaar gevangenisstraf als hun blogs minstens 5.000 maal gelezen zijn of 500 keer zijn doorgestuurd. Het staatspersbureau Xinhua verduidelijkte dat het gaat om bloggers die „opzettelijk en systematisch” tot doel hebben valse informatie en laster te verspreiden.

Xinhua voegde er aan toe dat alleen „ernstige gevallen” van misinformatie en laster zullen worden aangepakt. Dat kunnen ook blogs zijn die leiden tot „massaprotesten, etnische en religieuze botsingen, het beschadigen van China’s reputatie in het buitenland”, maar ook tot „depressies en zelfmoorden”.

Niemand in China ontkent dat zich onder de ruim 500 miljoen geregistreerde bloggers tal van „digitale hooligans”(zoals de schrijver en blogger Murong Xuecun ze noemt) bevinden. Commerciële concurrenten gebruiken blogs om elkaars producten af te kraken of in diskrediet te brengen, politici worden te pas en te onpas beschuldigd van moorden, pedofilie en frauduleuze praktijken, er vinden tal van verbale afrekeningen plaats op het Chinese internet dat ook wordt gebruikt voor chantagepraktijken door bendes.

Tegelijkertijd is het spectaculair gegroeide Weibo (klein blog) een voor Chinese begrippen unieke vrijplaats geworden voor nieuws, commentaar en meningsuiting. „Maar op Sina Weibo krijg je ook de indruk dat het een grote chaos is in China. Het wordt tijd enige orde aan te brengen”, aldus de Global Times, de tabloidkrant van de Communistische Partij van China. De order om de 500 miljoen bloggers te disciplineren komt van partijleider en president Xi Jinping persoonlijk.

„Het is heel duidelijk dat de leiders zich ongerust maken over de enorm snelle opmars van Weibo dat haast niet valt te censureren. Zij zijn bang de greep op het land te verliezen als zij de bloggers hun gang laten gaan”, zegt politieke wetenschapper Zhang Ming van de Renmin Universiteit in Beijing. Hij betwijfelt overigens of de bloggers zich werkelijk in een keurslijf laten persen. Zeker de kritische Chinese bloggers zijn zeer behendig geworden in het omzeilen van de censuur door het gebruik van synoniemen voor gevoelige woorden en situaties.

Vandaar de laconieke reactie van Hung Huang, de zeer uitgesproken hoofdredactrice van het modeblad iLook. „We moeten ons dus een beetje gedeisd houden, best hoor. Over een paar maanden is alles weer bij het oude. Een verzoek: stuur dit blog niet 500 maal door, want anders kom ik in moeilijkheden, 499 keer is ook goed. En ik wil niet dat 5.000 mensen dit lezen, maar 4.999. Willen jullie daar wel op letten?”, twitterde zij vanochtend aan haar zeven miljoen volgers.