‘15,9 miljoen geven nooit aan goed doel’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

„Hoewel Nederlanders bekendstaan als de gulste gevers ter wereld, zijn er hier nog ongeveer 15,9 miljoen mensen die nog nooit iets hebben gegeven voor het goede doel”, zei fondsenwerver Bert Cocu 7 september in de Volkskrant. Ellen de Jager uit Groningen wil weten of dit klopt, het aantal lijkt haar „onwaarschijnlijk veel” op een bevolking van bijna 17 miljoen.

Waar is het op gebaseerd?

De uitspraak is dus van Bert Cocu, directeur van het bedrijf Emolife, dat ‘fondsen- werfevents’ als de Tour for Life organiseert. Opbrengsten gaan, na aftrek van kosten voor Emolife, naar Artsen zonder Grenzen. Wat Cocu bedoelde – maar zo kwam het niet in de krant – is dat 15,9 miljoen mensen nog nooit aan zo’n event als Tour for Life of Alpe d’HuZes hebben meegedaan. Aan de telefoon: „De vraag was of er niet wat veel van die events zijn. Nee, er zijn nog heel veel mensen die nooit hebben meegedaan.” Zijn antwoord ging dus niet over geven aan goede doelen in het algemeen. Desgevraagd wil hij wel zijn visie geven. „Ik denk dat er een relatief kleine groep is die veel geld geeft, aan verschillende doelen, en een hele grote groep die nooit of zeer sporadisch geeft.” Specifieker: „Zo’n tweevijfde van de bevolking geeft regelmatig, drievijfde nooit of nauwelijks.” Is het nou 95 procent dat nooit geeft of 60 procent? We bekijken beide beweringen.

En, klopt het?

Tijd voor cijfers. Let op: onderzoeken kijken steevast naar huishoudens, in Nederland gemiddeld 2,2 mens groot. De werkgroep Filantropische Studies van de Vrije Universiteit publiceert elke twee jaar een uitgebreid onderzoek naar geefgedrag van particulieren en bedrijven. De werkgroep kijkt naar nalatenschappen, giften, sponsoring en vrijwilligerswerk, en ondervraagt duizenden huishoudens en bedrijven. De omvang van de studie is tamelijk uniek, alleen de VS houden het net zo goed bij.

De laatste publicatie van april 2013 keek naar 2011. Toen gaven Nederlanders in totaal 4,26 miljard euro aan goede doelen. Een daling van een half miljard; in 2009 gaven we nog 4,7 miljard.

Even wat feitjes: veruit het grootste deel van dat bedrag komt van giften van bedrijven en particulieren. Kansspelen en nalatenschappen brengen veel minder op. Door de daling krijgt vooral de cultuursector veel minder geld.

Van die 4,26 miljard dragen huishoudens 1,83 miljard bij in giften en goederen. Ook een daling, in 2009 was dat nog 1,94 miljard. In geld geven huishoudens nu gemiddeld 200 euro per jaar, 5 procent minder dan in 2009.

Nu de vraag: van hoeveel mensen komt dat geld? Van maar liefst 85 procent. Een kleine 15 op de 100 huishoudens in Nederland geeft nooit. Dat zijn, zeer kort door de bocht, „onkerkelijke, kinderloze mannen, na 1960 geboren, zonder betaald werk, wonend in een huurhuis en met lage altruïstische waarden en weinig vertrouwen in goededoelenorganisaties”, aldus het rapport.

Veel mensen geven weinig geld. Het gemiddelde mag dan 200 euro per jaar zijn, in 2011 gaf 71 procent van de huishoudens minder dan dit bedrag. De helft gaf zelfs minder dan 50 euro per jaar. De auteurs: „Voor het geefgedrag van Nederlandse huishoudens gaat de 80/20-regel op: 20 procent van de huishoudens is verantwoordelijk voor 80 procent van het totaalbedrag”. Hoe kerkelijker, ouder, hoogopgeleider en rijker, hoe meer donaties, staat in een tabel die hoogleraar René Bekkers van de werkgroep nog nastuurt.

Dus nu zitten we met een definitiekwestie. Bert Cocu van Emolife gokt dat 60 procent van de Nederlanders „niet of nauwelijks” geeft. Vinden we dat het geven van vijftig euro per jaar of minder, wat de helft van de huishoudens doet, „nauwelijks” geven is?

Vijftig euro per jaar is voor veel gezinnen niet veel. Nederlanders geven gemiddeld per jaar 16 miljard aan vakanties uit, bijna duizend euro per persoon. Maar ook luxe is scheef verdeeld. Elf procent van de kinderen groeit dan weer op met ‘kans op armoede’. En internationaal gezien doet Nederland het beter dan omliggende landen. Uit onderzoek van het Duitse onderzoeksbureau GFK Verein kwam bijvoorbeeld dat maar 20 procent van de Duitsers geld geeft. Daarvan gaf driekwart tussen de 1 en 200 euro. Van de Nederlanders, „the most charitable in Europe”, gaf volgens de enquête 66 procent, wat een onderschatting is.

De uitspraak van Cocu in de Volkskrant dat 15,9 miljoen Nederlanders nooit iets geeft aan een goed doel is niet goed in de krant terechtgekomen. Dat aantal heeft volgens Cocu nooit meegedaan aan een goededoelen-event. Hij denkt wel dat 60 procent „niet of nauwelijks” iets geeft. Ook dat is iets te negatief. De helft van de Nederlandse huishoudens geeft 50 euro of meer per jaar, slechts 15 procent geeft helemaal niks. Dan is er nog 35 procent die tussen de 1 en 50 euro geeft. Is dat weinig? Of best wel wat, zeker voor sommigen? Dat is een morele discussie waar we geen oordeel aan kunnen hangen. Hoe dan ook, de uitspraak die uiteindelijk in de krant stond, dat 15,9 miljoen Nederlanders nog nooit iets aan een goed doel gaf, is onwaar.

Ook een bewering langs zien komen die je graag gecheckt zou willen zien? Stuur je suggestie naar de redactie van next.checkt via nextcheckt@nrc.nl of via Twitter met de hashtag #nextcheckt.