Vernietigen Syrisch gifgas wordt hels karwei

Experts twijfelen of het plan om gifgas in Syrië te vernietigen wel haalbaar is. Militairen moeten wapeninspecteurs beveiligen.

Er zijn grote vraagtekens over de haalbaarheid van het Russische plan om de chemische wapens in Syrië onder internationale controle te plaatsen en te vernietigen. Het wordt een enorm moeilijke en tijdrovende taak, aangezien het Syrische arsenaal tot de grootste ter wereld behoort. Er zullen troepen nodig zijn om wapeninspecteurs te beveiligen te midden van een bloedige burgeroorlog met verschillende, snel verschuivende frontlinies. En er zullen fabrieken gebouwd moeten worden om het spul te vernietigen.

1 Hoeveel gifgas heeft Syrië eigenlijk?

Het eerste probleem is dat de exacte omvang van het arsenaal niet duidelijk is. Volgens Turkse, Arabische en westerse inlichtingendiensten heeft Syrië ongeveer 1.000 ton mosterdgas en de zenuwgassen sarin en VX. Die liggen waarschijnlijk opgeslagen in vier fabrieken en depots in zo’n vijftig steden, voornamelijk in het noorden van het land. Maar dit is oude informatie. Vanwege gevechten met rebellen heeft het regime het gifgas op verschillende plekken verplaatst. Amerikaanse inlichtingendiensten zouden een redelijk beeld hebben van ongeveer de helft van de opslagplaatsen. Experts zijn sceptisch of Syrië wel al zijn chemische wapens zal opgeven. Libië zei ook volledig mee te werken met de inspecties, maar Gaddafi hield een voorraad mosterdgas achter.

2 Hoe wordt het gifgas beveiligd?

Volgens de Franse inlichtingendienst is een onderdeel van het Syrische leger verantwoordelijk voor de beveiliging van de fabrieken en depots en het vullen van raketten en andere munitie met gifgas. Dit onderdeel zou enkel bestaan uit alawieten, de religieuze groep van president Assad, en wordt „gekenmerkt door een hoge mate van loyaliteit aan het regime”.

Volgens Syrische rebellen heeft het leger vorig jaar een deel van het arsenaal in de noordelijke stad Al-Safira veiliggesteld. De fabriek is nog stevig in handen van het leger, maar in het gebied wordt zwaar gevochten. Rebellengroepen, waaronder de aan Al-Qaeda gelieerde groep Jabhat al-Nusra, controleren veel wegen naar de stad. Hoeveel gifgas het Syrische leger heeft verplaatst is niet duidelijk.

3 Kunnen wapeninspecteurs wel werken tijdens een oorlog?

Een speciale organisatie van de Verenigde Naties ziet toe op de naleving van het ‘Verdrag Chemische Wapens’ dat sinds 1997 van kracht is. Syrië heeft dit verdrag niet ondertekend, maar zegt dit nu wel te willen doen. Deze Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) heeft in zeven landen miljoenen stuks munitie en duizenden tonnen gifgas vernietigd – maar dit waren vreedzamere omstandigheden. De wapeninspecteurs die naar Syrië worden gestuurd zullen beveiligd moeten worden. Volgens een schatting van het Pentagon zullen daar 75.000 militairen voor nodig zijn. Terwijl de Amerikaanse president Obama het sturen van troepen naar Syrië juist heeft uitgesloten.

4 Hoe moeten de chemische wapens worden vernietigd?

De OPCW heeft strenge richtlijnen voor vernietiging van gifgas om schade aan milieu en bevolking te voorkomen. Dit gebeurt in fabrieken, waar de chemische bestanddelen worden verbrand of afgebroken. Moeten die fabrieken in Syrië worden gebouwd? Of moet die 1.000 ton gifgas naar het buitenland worden vervoerd? In beide gevallen is het een hels karwei.