Een zeldzaam lichtpuntje in de Syrische tragedie

De onverwachte diplomatieke wending in de crisis rond Syrië is een zeldzaam lichtpuntje in deze zich al meer dan twee jaar voortslepende tragedie. Het Russische voorstel om de chemische wapens van Syrië onder internationaal toezicht te plaatsen en ze vervolgens te vernietigen, heeft maandag in enkele uren een diplomatiek proces op gang gebracht dat dit weekeinde nog ondenkbaar leek.

De burgeroorlog zal met dit voorstel niet opgelost worden. Maar eindelijk zijn de Verenigde Staten en Rusland nu met elkaar over de kwestie-Syrië in gesprek. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, de afgelopen jaren steeds verdeeld en dus verlamd, kan weer een rol spelen. De Amerikaanse interventie waar president Obama op aanstuurde, maar waar hij in binnen- en buitenland maar weinig steun voor vond, is voorlopig opgeschort. En opeens is er de mogelijkheid dat Syrië zijn arsenaal chemische wapens zal opgeven.

Dat zou een belangrijk resultaat zijn, maar of het ook werkelijk gerealiseerd kan worden, is helaas nog volstrekt onduidelijk. Voor het zover is zullen tal van obstakels overwonnen moeten worden, van politieke, maar ook van praktische aard. Zijn Rusland en Amerika werkelijk bereid elkaar in de Veiligheidsraad tegemoet te komen? Zal Rusland zijn Syrische bondgenoot houden aan de gisteren uitgesproken bereidheid de gifgasarsenalen over te dragen? Hoeveel tijd zal Obama het diplomatieke proces gunnen? Zal Syrië zich aan de afspraken houden?

En zelfs als dat allemaal goed uitpakt, dan nog is de praktische uitvoerbaarheid van het plan hoogst twijfelachtig. In vredestijd is een betrouwbare ontmanteling van de arsenalen chemische wapens al heel moeilijk, midden in een burgeroorlog, met onduidelijke frontlinies en een veelheid van strijdende partijen, moet het een helse klus zijn.

Maar het is goed dat deze uitweg uit de crisis nu een kans krijgt. Zoals president Obama gisteravond in zijn toespraak tot de Amerikaanse bevolking zei: het is te vroeg om te zeggen of het zal slagen, maar dit initiatief heeft de potentie de dreiging van chemische wapens weg te nemen zonder dat er een gewapende interventie aan te pas komt. En dat is in de huidige situatie al heel wat.

Een dreigende afgang van Obama in het Congres is voorlopig afgewend. Het zag ernaar uit dat hij niet de instemming voor een interventie zou krijgen waar hij om gevraagd had. Maar nu is de stemming daarover uitgesteld, ongetwijfeld tot zijn opluchting.

Obama zei in zijn rede dat hij de optie van militair ingrijpen achter de hand houdt. Amerika doet niet aan speldenprikken, verzekerde hij. Maar, voegde hij daaraan toe, ik vind het ook geen goed idee als we „nóg eens gewapenderhand een dictator afzetten”. Voor de Syrische oppositie mag dat bitter zijn, maar voor de wereld is het een signaal dat het de president menens is als hij zegt dat Amerika soms ingrijpt, maar zeker niet de politieman van de wereld wil zijn.