Conflict over de Fyra-trein dendert voort

De strijd om de Fyra heeft zich verplaatst naar de rechtszaal. AnsaldoBreda eist inzage in geheime rapporten die de NS heeft laten opstellen over de trein. De uitspraak volgt over enkele weken. Volgende week staan partijen alweer voor de rechter in een vervolgzaak.

Geparkeerde Fyra’s op rangeerterrein Watergraafsmeer in Amsterdam. Foto ANP

De nieuwe Fyra rijdt alleen nog maar tussen Amsterdam en Maarssen. ’s Nachts, met een snelheid van maximaal 100 kilometer per uur, en zonder passagiers. „Om roestvorming te voorkomen”, zo maakten de Nederlandse Spoorwegen vrijdag bekend. Sinds januari staan de hogesnelheidstreinen stil op een rangeerterrein Watergraafsmeer.

In verschillende rechtszalen dendert het conflict tussen NS en de Italiaanse fabrikant van de Fyra V250, zoals de geparkeerde flitstrein officieel heet, ondertussen gewoon door. Voor het gerechtshof in Amsterdam diende gisteren het hoger beroep in de zaak waarin AnsaldoBreda inzage eist in een drietal geheime rapporten die NS en de Belgische Spoorwegmaatschappij NMBS hebben laten opstellen over de V250-treinen. De NMBS is partner van de NS in het geplaagde project. Nederland had 16 treinen besteld, de Belgen drie.

Bijna negen maanden geleden, op 17 januari van dit jaar, brak er in barre weersomstandigheden een afdekrooster van een van de nieuwe Fyra’s af. Twee andere treinen liepen beschadigingen op doordat vastgevroren brokken sneeuw en ijs van de trein af waren gevlogen en tegen de onderkant waren gestuiterd. NS en NMBS haalden de treinen direct van het spoor.

In de maanden na de incidenten in de sneeuw lieten NS en NMBS drie verschillende onderzoeken uitvoeren naar de technische gesteldheid, veiligheid en betrouwbaarheid van de Fyra’s. Toen die onderzoeken waren afgerond maakte de NMBS op 31 mei bekend te stoppen met de V250. Een paar dagen later nam de NS hetzelfde besluit. Sindsdien zijn de twee spoorwegmaatschappijen in een juridisch conflict verwikkeld met AnsaldoBreda.

De Italianen bestrijden dat de treinen niet voldoen en stellen dat NS verantwoordelijk is voor de problemen in het winterweer. Volgens AnsaldoBreda hebben de Fyra’s veel te hard gereden en waren er onvoldoende maatregelen genomen om de treinen sneeuwvrij te houden.

AnsaldoBreda erkent dat de Fyra’s te maken hadden met „opstartproblemen”. Maar daarover, zo zeiden de advocaten van de Italiaanse treinfabrikant gisteren, was overeenstemming bereikt met de spoorwegmaatschappijen. Ook over het oplossen van de problemen die werden veroorzaakt door het winterweer zou een akkoord zijn bereikt.

De beslissing van de spoorwegmaatschappijen om het koopcontract op te zeggen, was volgens AnsaldoBreda voor een belangrijk deel gebaseerd op de drie geheime rapporten. En juist de gebreken die in de geheime rapporten zouden staan, zo zeiden de advocaten, zijn niet bekend bij de fabrikant. AnsaldoBreda vindt dat het zich daardoor niet tegen de beschuldigingen kan verweren.

De advocaten van de NS en NMBS wierpen tegen dat de problemen wél bekend zijn bij de Italianen. Ze zouden onder meer zijn opgesomd in de brieven waarmee de fabrikant na de incidenten in de sneeuw in gebreke is gesteld. De NS wil de rapporten niet vrijgeven omdat er ook strategische informatie in staat over de businesscase van de Fyra.

Al tijdens het kort geding in juni waarin AnsaldoBreda vergeefs inzage in de rapporten eiste, werd duidelijk dat de problemen met de Fyra een bedreiging vormden voor de businesscase. De spoorwegmaatschappij betaalt 15 jaar lang jaarlijks 148 miljoen euro aan de overheid om over de hsl-zuid te mogen rijden. Het repareren en opnieuw en volledig in gebruik nemen van de treinen zou ten minste 14 maanden duren, waardoor er minder tijd resteert om het geld terug te verdienen.

NS en NMBS besteedden gisteren veel aandacht aan de redenen waarom de koopovereenkomst volgens hen terecht is beëindigd. Volgens de spoorwegmaatschappijen heeft AnsaldoBreda de treinen te laat geleverd, hebben de treinen te veel gebreken, ontbreekt het aan vertrouwen dat de fabrikant die op kan lossen en ontbreekt er bovendien een vergunning van de Belgische spoorwegautoriteit DVIS om over het spoor te rijden.

Gisteren werd duidelijk dat DVIS vorige maand een hernieuwd verzoek tot toelating geweigerd. Volgens NS en NMBS is het ontbreken van die vergunning al voldoende reden tot het opzeggen van het contract. Maar AnsaldoBreda stelt weer dat de Belgische spoorwegautoriteit veel vragen heeft over de bij de fabrikant onbekende gebreken die in de geheime rapporten zouden staan, waardoor zij die vragen niet kan beantwoorden en dus ook geen vergunning krijgt.

De uitspraak volgt uiterlijk 8 oktober. Volgende week donderdag wil AnsaldoBreda in een andere rechtszaak voor het gerechtshof in Amsterdam afdwingen dat er een aantal externe deskundigen worden aangesteld om de kwaliteit van de Fyra’s te beoordelen.