‘We hebben geen idee hoe sterk de eurosceptici zijn’

De eurosceptische Alternative für Deutschland haalt volgens peilingen de kiesdrempel lang niet. Toch is de CDU van bondskanselier Merkel doodsbang voor de partij.

Te midden van het campagnegeschetter van de gevestigde politieke partijen, liet zondag de jonge protestpartij Alternative für Deutschland een opmerkelijk geluid horen. De splinterpartij voor eurocritici meldde in een persbericht alleen bereid te zijn over regeringsvorming te spreken met partijen die het huidige reddingsprogram voor de euro afzweren. Maar terwijl een muis die brult normaal alleen een beetje op de lachspieren werkt, durft niemand in Duitsland openlijk te lachen over de bravoure van het partijtje dat in de peilingen ruim onder de kiesdrempel van 5 procent rond zweeft. De Süddeutsche Zeitung citeert een anonieme bron binnen de CDU die toegeeft dat heel Berlijn siddert voor de AfD. „We hebben geen idee hoe sterk zij worden.”.

Ofschoon weinigen betwijfelen dat de CDU van bondskanselier Angela Merkel afstevent op een goede verkiezingsuitslag, blijft onzeker of de huidige liberale coalitiepartner FDP voldoende zetels haalt om door te kunnen regeren. Zelfs het alom besproken ‘Plan B’, een grote coalitie van CDU en de sociaal-democratische oppositiepartij SPD, is lang niet zeker.

De zieltogende kanselierskandidaat van de SPD, Peer Steinbrück, heeft moed geput uit het tv-duel van vorige week, dat niet slecht voor hem verliep. Een paar dagen later botste hij in de Bondsdag voor de allerlaatste keer voor de verkiezingen van 22 september hard met Merkel over Europa.

De eurocrisis had lange tijd trekken van een succesverhaal voor Merkel. Bij Brusselse toppen moest vorig jaar ze regelmatig weer een Zuid-Europees land van de ondergang te redden. Merkel geldt als de succesvolle politiek leider, van het enige land dat niet door de crisis lijkt aangetast.

Voor de SPD was het thema ‘eurocrisis’ electoraal daardoor niet goed bruikbaar. Bovendien was de SPD het met haar harde lijn eens geweest. Maar ook de CDU vond het hachelijk de Europese roem van de partijleider voor de binnenlandse campagne te gebruiken. De eigen achterban van de bondskanselier is niet happig op vergaande Europese maatregelen, zeker niet als die een bedreiging lijken voor de eigen portemonnee. Eigenlijk ging de campagne daardoor alleen over de boter-kaas-en-eieren thema’s van kinderopvang, uitkering, (ouderen)zorg, pensioenen en de gestegen stroomprijzen door de ‘Energiewende’.

Maar juist in de open zenuw van de politieke verhoudingen tussen de beide grootste partijen van Duitsland, vierden de hoogleraren economie en vroeg gepensioneerde conservatieven van de AfD hun feestje. Hun boodschap is eenvoudig: Zuid-Europese landen die het zich niet kunnen veroorloven moeten uit de euro. En de kiezer zal de rekening voor de redding van de euro na de verkiezingen gepresenteerd krijgen.

Drie weken geleden beging minister Wolfgang Schäuble (Financiën) tijdens een verkiezingsbijeenkomst een tactische fout. Hij liet zich ontvallen dat er volgend jaar een derde hulppakket moet komen voor Griekenland. Merkel zelf had hierover altijd slechts mistbanken geproduceerd. De SPD eiste op hoge toon duidelijkheid. In een kennelijke flirt naar AfD-stemmers zei kanselierskandidaat Peer Steinbrück, dat de kiezer er recht op had te weten hoeveel belastinggeld er volgend jaar wordt uitgegeven aan het redden van Griekenland.

Merkel zei vervolgens in een interview: „In de kwestie van de eurocrisis is de sociaal-democratie totaal onbetrouwbaar.” Vorige week in de plenaire zaal van de Bondsdag draaide Steinbrück zich een kwartslag om aan het spreekgestoelte zodat hij Merkel recht kon aankijken: „Onbetrouwbaar? Zonder ons had u vorig jaar niet eens voldoende stemmen gehad om het Europees Reddingsscherm (ESM) door het parlement te laten goedkeuren!” Immers, toen in juni vorig jaar Merkel de betreffende wet aan de Bondsdag voorlegde kreeg zij onvoldoende steun van haar ‘eigen’ regeringspartijen, die vol zitten met eurosceptici. CDU en FDP probeerden de aandacht af te leiden door te betogen dat „de SPD Griekenland heeft toegelaten tot de euro”. Maar de SPD blijft sindsdien op hoge toon excuses eisen van Merkel.

Voor Alternative für Deutschland is al die aandacht voor hun thema pure winst. Merkel sloot zondag tegenover Bild een samenwerking met de eurosceptische partij uit. In reactie schrijft de partij: „Natuurlijk verheugt ons deze uitspraak van de bondskanselier, want zij bevestigt daarmee de verwachting dat wij de Bondsdag zullen binnentrekken.”