‘Vluchtelingen uit Syrië over 2 miljoen’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Twee miljoen. Zoveel Syriërs zijn door de burgeroorlog in het land hun eigen huis ontvlucht, meldden verschillende media vorige week. „Ruim twee miljoen Syriërs zijn nu de burgeroorlog in hun land ontvlucht”, schrijft NRC Handelsblad woensdag (in: ‘Israël wil Amerika aanzetten tot aanval’). Ook de Volkskrant, Trouw en Het Parool noemen dit aantal vorige week donderdag. Next.checkt zoekt uit hoe het zit met de twee miljoen vluchtelingen.

En, klopt het?

De uitspraak in het bericht van NRC Handelsblad is gebaseerd op cijfers van UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties. Die kwamen vorige week naar buiten.

UNHCR is een belangrijke en veelgebruikte bron voor statistieken van vluchtelingen wereldwijd. „Veel vluchtelingen worden geregistreerd”, zegt Femke Joordens van de Nederlandse tak van UNHCR. „Dat gebeurt omdat ze dan over het algemeen meer bescherming krijgen. Daarnaast hebben ze dan recht op zaken als voedselbonnen of kookgerei. En wij weten over hoeveel mensen we het hebben. Een klein gedeelte is niet of nog niet geregistreerd. Van die groep maakt UNHCR samen met de betreffende overheid een schatting.”

In het rapport Global Trends dat in juni verscheen, praat UNHCR ons bij over de situatie van vluchtelingen over de hele wereld. De cijfers zijn ontluisterend. Het totale aantal vluchtelingen in de wereld steeg hard. Eind 2011 waren er 42,5 miljoen mensen wereldwijd op de vlucht. Eind vorig jaar waren het er met 45,2 zo’n 2,3 miljoen meer. Het hoogste aantal ‘sinds begin jaren negentig’, volgens UNHCR. En de ‘voornaamste factor’ is volgens het rapport de situatie in Syrië. Eind vorig jaar waren iets meer dan 700.000 burgers het land ontvlucht.

Dat is alweer een paar maanden geleden. Het aantal vluchtelingen uit Syrië neemt nog steeds toe en is inmiddels inderdaad de twee miljoen gepasseerd: de teller stond gisteren aan het einde van de middag op 2.021.430 mensen (dit is na te lezen op data.unhcr.org, en dan doorklikken naar Syrië). Dat is ongeveer 10 procent van de Syrische populatie. September vorig jaar was het aantal geregistreerde vluchtelingen uit Syrië nog 230.000, iets minder dan 1,8 miljoen mensen kwamen er dus bij in een jaar. Meer dan de helft van alle geregistreerde vluchtelingen is kind. Ook zijn 4,3 miljoen burgers binnen de landsgrenzen op de vlucht.

Die vluchtelingen komen voor het overgrote deel terecht in de regio. Het land dat de meeste Syrische vluchtelingen opneemt is Libanon (bijna 730.000 geregistreerde vluchtelingen), daarna volgen Jordanië, Turkije, Irak en Egypte. Inmiddels, blijkt uit een schatting van UNHCR, is bijna één op de vijf mensen die nu in Libanon verblijven een Syrische vluchteling. „De druk op deze landen is enorm”, zegt Joordens van de Nederlandse tak van UNHCR, „deze landen hebben dringend internationale humanitaire hulp nodig.”

De Hoge Commissaris Vluchtelingen van de VN, António Guterres, noemde de situatie in Syrië ‘de grote tragedie van deze eeuw’ en het is volgens hem ‘een humanitaire ramp geworden waarbij het lijden ongeëvenaard is in de recente geschiedenis’. De Syriërs zijn inderdaad de grootste en snelst groeiende groep vluchtelingen die we sinds 2000 hebben gezien, meer dan Irakezen, en meer dan vluchtelingen uit de Hoorn van Afrika, blijkt uit cijfers van UNHCR. We moeten zelfs terug naar 1994 om zo’n grote vluchtelingenstroom te zien, dat kwam door de genocide in Rwanda. Er is één uitzondering in deze eeuw: Afghanistan. Eind vorig jaar waren er nog steeds zo’n 2,5 miljoen Afghanen verdreven uit hun land, blijkt uit het rapport Global Trends. „Maar”, zegt Femke Joordens, „bijna 1,8 miljoen mensen zijn in een jaar uit Syrië gevlucht. Die groei is enorm. We zullen volgend jaar zeer waarschijnlijk zien dat de groep gevluchte Syriërs de Afghanen hebben ingehaald.”

Het ziet er inderdaad niet naar uit dat de situatie in Syrië op korte termijn wordt opgelost. Wanneer de groei op deze snelheid doorgaat, dan verwacht UNHCR dat aan het eind van dit jaar meer dan 3,4 miljoen gehaald wordt. Nog eens 6,8 miljoen Syriërs zullen naar schatting binnen hun landsgrenzen op de vlucht zijn voor geweld of honger, verwacht de organisatie.

Conclusie

In een artikel in NRC Handelsblad stond dat het aantal vluchtelingen, Syriërs die de landsgrenzen overstaken, de twee miljoen voorbij was. Dat klopt. Gisteren waren door de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, 2.021.430 vluchtelingen geteld. Bovendien verwacht UNHCR dat dit aantal nog aanzienlijk zal gaan stijgen. Waarschijnlijk wordt dit jaar de drie miljoen al (ruim) gehaald. We beoordelen de stelling als waar. Binnen Syrië zijn er volgens UNHCR daarnaast ook nog zo’n 4,3 miljoen ontheemden. Dat zal waarschijnlijk aan het eind van dit jaar ook al boven de zes miljoen liggen.