Vincent van Gogh vond er zelf maar niks aan

Er is een nieuw schilderij van Vincent van Gogh ontdekt Zonsondergang bij Montmajour stamt uit 1988 Hij schilderde het in Arles, een belangrijke periode voor werken van Van Gogh

Redacteur Cultuur

Het Van Gogh Museum heeft een schilderij van Vincent van Gogh ontdekt dat tot nu toe onbekend was: Zonsondergang bij Montmajour. Hij schilderde het in 1888 in het Zuid-Franse Arles, in dezelfde periode waaruit ook zijn Zonnebloemen, Het gele huis en De slaapkamer dateren. Het schilderij is afkomstig uit een privécollectie, maar over de precieze herkomst wil het museum niets bekendmaken. Het museum krijgt het werk voor een jaar in bruikleen.

Het schilderij toont de heuvel Montmajour, met de ruïne van de gelijknamige abdij. Volgens de directeur van het Van Gogh Museum, Axel Rüger, is een ontdekking van dit kaliber nog nooit in de geschiedenis van het museum voorgekomen. „Het is al zeldzaam dat er een nieuw schilderij aan het oeuvre van Van Gogh kan worden toegevoegd”, zegt hij. „Maar dit is een scharnierstuk in zijn oeuvre, uit wat velen zien als het hoogtepunt van zijn artistieke prestatie, zijn periode in Arles.”

Het werk maakte in 1890 deel uit van de collectie van Van Goghs broer Theo van Gogh en werd in 1901 verkocht aan de Franse verzamelaar Maurice Fabre. Later kwam het terecht bij een Noorse verzamelaar, Nicolai Mustad, die vooral veel werken van Munch bezat. Hij dacht dat het werk vals was. Bij zijn dood in 1970 bevond het zich in zijn nalatenschap. Een handelaar die het schilderij bekeek meende dat het gemaakt was door een Duitse schilder. Latere eigenaren namen al in 1991 contact op met het Van Gogh Museum. Dat concludeerde toen dat het vals was. Twee jaar geleden kreeg het museum opnieuw het verzoek het schilderij te onderzoeken. Door betere technische onderzoeksmethodes en door ter plaatse in Zuid-Frankrijk de exacte locatie vast te stellen waar Van Gogh het schilderde, zijn de onderzoekers er nu wel van overtuigd dat het een authentieke Van Gogh is.

Twee onderzoekers van het Van Gogh Museum, Louis van Tilborgh en Teio Meedendorp, hebben stijl, techniek, verf, doek, voorstelling en herkomst van het doek onderzocht. Ook herlazen zij Van Goghs brieven, op zoek naar verwijzingen. De schilder verwees in twee brieven in de zomer van 1888 naar het schilderij. Hij vond het mislukt. Volgens de onderzoekers is dat te verklaren: „We zien Van Gogh hier zichtbaar werken, worstelen haast, en dat maakt deel uit van de charme van het werk. Het behoort hiermee tot de groep van experimentele werken waarvan Van Gogh de waarde zelf soms minder hoog inschatte dan wij nu doen.”

Het doek en de verfpigmenten van het schilderij zijn door een restaurator van het museum in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onderzocht met röntgenfoto’s en computeranalyses. Dit onderzoek toonde aan dat de pigmenten overeenkomen met het palet dat Van Gogh in Arles gebruikte. Ook vertonen de pigmenten de verkleuringen die karakteristiek zijn voor Van Goghs oeuvre. De precieze datum waarop hij het schilderde is 4 juli 1888. Dit kan worden opgemaakt uit een brief die hij de dag erna schreef.

Het ontdekte schilderij is vanaf 24 september in het Van Gogh Museum tijdens de tentoonstelling Van Gogh aan het werk.