Bezuinigingen kabinet zorgen voor miljardengat bij gemeenten

Foto ANP/ Lex van Lieshout

Door de geplande bezuinigingen van het kabinet hebben gemeenten in 2017 te maken met een gat in hun begroting van 6,1 miljard euro. Aangezien zij een sluitende begroting moeten presenteren, zullen ze daarom fors moeten snijden in hun voorzieningen.

Dat stelt het Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden (Coelo) vandaag in een onderzoek (pdf) in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Een prognose op basis van het nu bekende overheidsbeleid levert gemeenten een negatief verschil tussen inkomsten en uitgaven op van 2,7 miljard euro op jaarbasis. De kortingen op taken als de jeugdzorg en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), die per 2014 worden overgeheveld naar gemeenten, zijn goed voor 2,9 miljard. De aanvullende bezuinigingen die het kabinet op de planning heeft staan om het begrotingstekort terug te dringen, zorgt voor nog eens een half miljard tekort extra.

Het kabinet kan de bezuinigingen voor een groot deel compenseren met lastenverzwaringen, iets wat gemeenten niet kunnen. Zij moeten vooral hun uitgaven beperken. Zelfs een verdubbeling van de belastingen die gemeenten heffen (nu slechts 3,4 procent), haalt onvoldoende uit, stelt het Coelo.

Geen begrip voor snijden in zorgvoorzieningen bij burgers

Het voorzieningenniveau in gemeenten komt onder druk te staan als gevolg van de bezuinigingen, stelt het onderzoekscentrum. Daarnaast ontstaan er verschillen tussen de gemeenten, omdat ze in de zorg maatwerk moeten gaan leveren voor hun verzorgingsgebied, een direct gevolg van kabinetsbeleid om zorg te decentraliseren. De door het Coelo ondervraagde huishoudens noemen het verschil met een grote meerderheid ongewenst.

De mensen kunnen wel begrip opbrengen voor andere bezuinigingen, waaronder besparingen op straatverlichting, buurtcentra en sportaccommodaties. Snijden in het budget voor onder meer thuiszorg en jeugdzorg keurt een meerderheid van de ondervraagden echter af.

Investeringen zakken

Investeringen dreigen bovendien te zakken door de bezuinigingen. Gemeenten zijn nu nog goed voor 45 procent van alle overheidsinvesteringen, maar dat zou een derde minder kunnen worden. Het Coelo wijst op het belang van de gemeenten voor de landelijke economie: van alle overheidsbestedingen komt een kwart voor rekening van gemeenten, ze zijn daarmee goed voor tien procent van het bbp.

Annemarie Jorritsma, voorzitter van opdrachtgever VNG zegt in een reactie dat gemeenten in het nauw komen door de voorgenomen bezuinigingen:

“Het rijk heeft te veel de touwtjes in handen. Deze bezuinigingsopgave zet de voorzieningen in gemeenten zwaar onder druk en blijkt ook nog eens slecht voor de economie.”