De crisis: van hoboïst tot schoenhersteller

Raymond Crutzen in Levy: Iedereen gaat het voelen

Dit seizoen is de VPRO opgehouden met De slag om Nederland, maar er is nog steeds, misschien wel meer dan ooit, behoefte aan rebelse achtergrondreportages uit eigen land. Op hetzelfde tijdstip (maandag Nederland 2 vóór Tegenlicht) voorziet Gideon Levy, een oud-VPRO’er, namens de AVRO in de vacature.

Levy: Iedereen gaat het voelen is een reeks verkenningen van consequenties van de crisis voor de gewone burger. In deel 1 werd vorige week duidelijk dat de verschuiving van verantwoordelijkheid voor de geestelijke gezondheidszorg naar gemeenten betekent dat nu wethouders meer te zeggen hebben over de behandeling van patiënten dan psychiaters. Gisteren zagen we hoe de gedwongen fusie van twee symfonieorkesten in de praktijk uitpakte voor de musici.

Levy wordt de laatste jaren steeds beter, ook inhoudelijk. Het is een vondst om een tijdje mee te lopen met Het Brabants Orkest (sinds 1949) en het Limburgs Symfonie Orkest (vanaf 1875) voordat ze opgingen in Philharmonie Zuidnederland, het grootste Nederlandse orkest, met standplaats Eindhoven en Maastricht.

De presentatie van de nieuwe naam, ook aan de orkestleden, in een winkelcentrum, heeft iets diep treurigs. Het grootste probleem is niet eens dat er mensen moeten afvloeien, maar dat ze niet meer serieus genomen worden door een interim-directeur met commerciële ambities.

Maar het mooiste verhaal vond Levy toch in een ontslagtragedie. De 47-jarige Raymond Crutzen was 17 jaar hoboïst bij de Koninklijke Militaire Kapel, toen hij daar telefonisch werd gedumpt. Bij het LSO kon hij weinig anciënniteit meer opbouwen. Hij moest zich ziek melden met hartkloppingen en zijn aanstelling overleefde de fusie niet. Maar hij had de bui zien hangen en tijdig maatregelen getroffen: „Ik heb het grote geluk gehad dat ik een opleiding kon volgen tot schoenhersteller.” Op het bankje voor de hakkenbar waar hij stage loopt, in gesprek met Levy, breekt hij. Mooie en nuttige televisie.