Nieuw werk Van Gogh ontdekt - ‘scharnierstuk in oeuvre’

Museumdirecteur Axel Rüger (links) en onderzoeker Louis van Tilborgh onthullen het nieuw ontdekte werk van Van Gogh. Foto AP / Peter Dejong

Het Van Gogh Museum heeft een schilderij van Vincent van Gogh (1853-1890) ontdekt dat tot nu toe onbekend was: Zonsondergang bij Montmajour. Dat heeft het Van Gogh Museum zojuist bekendgemaakt. Van Gogh schilderde het in 1888 in het Zuid-Franse Arles, in dezelfde periode waaruit ook zijn wereldberoemde werken Zonnebloemen, Het gele huis en De slaapkamer dateren.

Volgens de directeur van het Van Gogh Museum, Axel Rüger, is een ontdekking van dit kaliber nog nooit in de geschiedenis van het museum voorgekomen.

“Het is al zeldzaam dat er een nieuw schilderij aan het oeuvre van Van Gogh kan worden toegevoegd. Maar wat extra bijzonder is, is dat het een scharnierstuk in zijn oeuvre is en bovendien een groot schilderij uit wat velen zien als het hoogtepunt van zijn artistieke prestatie, zijn periode in het Zuid-Franse Arles. In die zelfde periode schilderde hij ook wereldberoemde werken als Zonnebloemen, Het gele huis en De slaapkamer. De toeschrijving aan Van Gogh is gebaseerd op uitgebreid onderzoek naar stijl, techniek, verf, doek, de voorstelling, Van Goghs brieven en de herkomst.”

‘Spanning tussen droom en resultaat aantrekkelijk’

Louis van Tilborgh en Teio Meedendorp, twee senior onderzoekers van het Van Gogh Museum, leggen uit waarom dit een scharnierstuk is in zijn oeuvre. Hij wilde zich met dit stuk presenteren als “dichter onder de landschapsschilders” en bleek diep teleurgesteld toen hij naar zijn eigen idee bepaalde problemen niet overtuigend had opgelost.

“Maar die spanning tussen droom en resultaat maakt dit stuk juist aantrekkelijk. We zien Van Gogh hier zichtbaar werken, worstelen haast, en dat maakt deel uit van de charme van het werk. Het behoort hiermee tot de bijzondere groep van experimentele werken waarvan Van Gogh de waarde zelf soms minder hoog inschatte dan wij nu doen. Het schilderij is zelfs een scharnierstuk. Hierna nam zijn behoefte om steeds pasteuzer en dikker te gaan schilderen toe. En bovendien krijgen we dankzij dit werk een genuanceerd zicht op het ontstaan van de mooiste voorbeelden van zijn tekenkunst – de serie pentekeningen die hij in de week na Zonsondergang te Montmajour maakte. Het schilderij blijkt onlosmakelijk met deze tekeningen te zijn verbonden, ze vormen één geheel.”

Eerder als vals beschouwd

Het schilderij is afkomstig uit een privécollectie, maar over de precieze herkomst wil het museum niets bekendmaken. Het museum onderzocht het werk begin jaren negentig ook al, maar concludeerde toen dat het vals was. Dat schrijft NRC Handelsblad vanmiddag:

Het werk maakte in 1890 deel uit van de collectie van Van Goghs broer Theo van Gogh en werd in 1901 verkocht aan de Franse verzamelaar Maurice Fabre. Later kwam het terecht bij een Noorse verzamelaar, Nicolai Mustad, die vooral veel werken van Munch bezat. Hij dacht dat het werk vals was. Bij zijn dood in 1970 bevond het zich in zijn nalatenschap. Een handelaar die het schilderij bekeek meende dat het gemaakt was door een Duitse schilder. Latere eigenaren namen al in 1991 contact op met het Van Gogh Museum, omdat zij er een werk van Van Gogh in herkenden. Dat concludeerde toen dat het vals was. Twee jaar geleden kreeg het museum opnieuw het verzoek het schilderij te onderzoeken. Door betere technische onderzoeksmethodes en door ter plaatse in Zuid-Frankrijk de exacte locatie vast te stellen waar Van Gogh het schilderde, zijn de onderzoekers er nu wel van overtuigd dat het een authentieke Van Gogh is.

Het schilderij blijft een jaar in bruikleen bij het Amsterdamse museum. Zonsondergang bij Montmajour wordt vanaf 24 september in deze tentoonstelling aan het publiek getoond.

Bekijk hier het werk in detail door met je muis over de foto te bewegen. Het laden kan even duren.