Moskou windt zich op over de moslimmigrant

Burgemeester Sobjanin van Moskou, die gisteren met de hakken over de sloot is gekozen, voerde campagne tegen de vele moslims in de stad. Een rondgang langs de plekken waar de migratiegolf naar de hoofdstad het zichtbaarst is: op school, in de bouw en in de moskee.

Immigranten in Moskou wachten tot ze worden afgevoerd naar het politiebureau voor schending van de immigratieregels. Foto AP

Strooien met statistieken om een punt te maken – het hoort bij elke politieke campagne. Maar in aanloop naar de burgemeestersverkiezingen van gisteren ging het er in Moskou wel erg wild aan toe.

„De levensverwachting in Moskou is 75,5 jaar, bijna het Europees gemiddelde”, zei waarnemend burgemeester Sergej Sobjanin voor de radio – op straat voerde hij geen campagne – om er aan toe te voegen dat de migranten in zijn stad dit gemiddelde omlaag halen met de chronische ziektes die ze naar de stad meebrengen.

„Wist u dat 40 procent van alle Tadzjiekse mannen in Moskou woont?”, riep de belangrijkste tegenkandidaat Aleksej Navalny intussen vanaf de zeepkist in een van de woonwijken die hij, anders dan Sobjanin, in zijn campagne wel consequent aandeed.

Immigratie, vooral die uit islamitische buurlanden als Oezbekistan en Tadzjikistan, was het grote thema van deze verkiezingen. Of de cijfers die de kandidaten gebruikten kloppen of niet, ze gaan hoe dan ook voorbij aan de voornaamste demografische ontwikkeling in Rusland: de afgelopen vijf jaar stierven er een miljoen meer Russen dan er geboren werden.

Dat de bevolking in deze periode officieel toch nog met een half miljoen groeide, is een gevolg van een verandering in de telmethode van de federale statistici. Arbeidsmigranten die langer dan negen maanden in Rusland wonen tellen nu mee als inwoner, ook al hebben de meesten geen paspoort of stemrecht. Het zijn de migranten die de natuurlijke krimp moeten compenseren.

Hoewel het campagnethema niet heeft geleid tot een hoge opkomst – die was gisteren ongekend laag – veel Moskovieten winden zich er wel over op. Het aantal etnische Russen zal komende twee decennia alleen maar verder dalen. De grote babyboomgeneratie bereikt dit jaar de leeftijd waarop Russen gemiddeld sterven (66 jaar). Tegelijkertijd daalt het aantal vrouwen in de vruchtbare leeftijd sterk omdat er in de armoedige jaren negentig relatief weinig kinderen zijn geboren. Als er geen migranten bij komen, zou de bevolking van Rusland in 2030 volgens prognoses afnemen van 143 tot 128 miljoen.

Dus haalt de staat actief nieuwe inwoners naar Rusland, die het minder geavanceerde deel van de economie draaiende houden. Onder hen zijn steeds meer moslims.

Waar Moskou in eerdere decennia vooral ‘Slavische’ migranten uit buurlanden als Oekraïne en Moldavië aantrok, komt naar schatting nu de helft uit de islamitische centraal-Aziatische voormalige Sovjetrepublieken.

Veel van de minstens 300.000 illegalen in en rond Moskou komen uit deze landen. Russen uit islamitische Noord-Kaukasische republieken als Dagestan en Tsjetsjenië, die door veel Slavische Moskovieten als buitenlanders beschouwd worden, trekken al langer naar Moskou.

De toestroom van islamitische arbeidskrachten zorgt, net als in veel Europese steden, voor spanningen en conflicten over zwarte scholen, minaretten, ‘baantjespikkers’ en criminaliteit. Vooral in de Russische hoofdstad van 12 miljoen inwoners, die de meeste migranten herbergt.

Grote ophef veroorzaakte vorige maand een video waarin te zien is hoe een marktkoopman van vermoedelijk Dagestaanse herkomst een politieagent in burger ernstig verwondde. De agent probeerde hem te arresteren wegens een vermeende poging tot seksueel misbruik van een minderjarig meisje. Volgens de stadsprocureur zijn migranten verantwoordelijk voor de helft van de verkrachtingen en een derde van de berovingen in de stad.

De burgemeesterskandidaten – er waren er maar twee die serieus werden genomen – troefden elkaar af met voorstellen en maatregelen die de zorgen van de doorsnee Moskoviet hierover moeten wegnemen. Een kandidaat die zich voor migranten of moslims uitspreekt, was er niet.

Zittend burgemeester Sobjanin, de kandidaat van het Kremlin, liet na het gewelddadige incident de markten afschuimen om kooplieden, voornamelijk van Centraal-Aziatische en Noord-Kaukasische afkomst, te controleren op „betrokkenheid bij criminele feiten”. Illegalen, die hij in kampen liet zetten, wil hij vijf jaar de toegang tot het land ontzeggen. Hij beloofde ook dat er geen moskeeën bijkomen.

De succesvolle tegenkandidaat Aleksej Navalny stelde Russische (bij)les voor migrantenkinderen voor en wil aannemers die illegale arbeiders inzetten hun vergunning afpakken. Voor legale migranten moet er een visumregime naar Westers voorbeeld komen. Het tijdperk waarin Moskou socialistische broedervolkeren steunde in ruil voor loyaliteit, is ook wat hem betreft voorbij.