Mechanische precisie in een moordend tempo

Geen compositie maar ‘een lijst’, noemde componist Tom Johnson The chord catalogue (1985). Het werk bestaat uit alle 8178 akkoorden van twee tot dertien noten die mogelijk zijn binnen één octaaf. Probeer het maar eens, als u een piano heeft. Johnson was lang zijn eigen enige uitvoerder, tot pianist met wiskundeknobbel Samuel Vriezen (1973) het werk tien jaar geleden oppikte. Via een crowdfundingactie en met steun van de componist heeft Vriezen een opname gerealiseerd, waarop hij de ruim achtduizend akkoorden in een half uur verslindt. Vriezen houdt zijn moordende tempo met bijna mechanische precisie vol, tot de effectieve vertraging tegen het einde. De staccato hamerende akkoorden zijn voortdurend chromatisch in beweging – niet één akkoord wordt herhaald –, maar naarmate ze meer noten bevatten worden de innerlijke woelingen steeds onderhuidser. Het puur rekenkundige uitgangspunt genereert allerlei subtiele schakeringen van kleur en sfeer, die de radicale, uitputtende chord catalogue tot een boeiende luisterervaring maken. Vriezens aan Johnson opgedragen Within fourths/Within fifths (2006) gebruikt een verwant principe om een impressionistische, minder acute klankwereld te creëren.

Joep Stapel