Kremlin is zijn controle kwijt

Het Kremlin heeft gegokt en niet gewonnen. De directe burgemeestersverkiezingen in Moskou, Jekaterinburg en elders in Rusland moesten het machtssysteem van president Poetin verse legitimatie verschaffen. Daarom wilde waarnemend burgemeester Sobjanin per se dat tegenstander Navalny tijdelijk uit de gevangenis werd losgelaten om in Moskou mee te kunnen doen. Vandaar dat het Kremlin alle registers opentrok om de oppositionele kandidaat in Jekaterinburg, de derde stad van het land, via justitiële kanalen zwart te maken.

Deze opzet is mislukt. Weliswaar is Sobjanin zoals gepland in één stemronde gekozen – al is de vraag of hij die krappe 51 procent zou hebben gehaald zonder het systeem dat thuiszorghulpen de stemmen van afhankelijke bejaarden bij hun thuis komen ophalen – met dit wankele mandaat heeft Kremlin zijn zorgen niet opgelost maar er eerder een probleem bij gekregen: een apathische burgerij.

De verkiezingsuitslagen in Moskou en Jekaterinburg zijn op zichzelf al spectaculair. In beide miljoenensteden haalden de oppositionele kandidaten, die zich profileerden met thema's als corruptie en drugshandel, rond 30 procent van de stemmen. In Jekaterinburg was dat zelfs genoeg om in één ronde burgemeester te worden.

Het Kremlin zal deze uitkomst als bewijs van democratisering interpreteren. En zijn spindoctors gaan erop wijzen dat de regeringskandidaten geen campagne hebben gevoerd omdat ze bezig waren met het echte werk: de steden besturen voor het heil van het volk. Maar deze redeneringen gaan voorbij aan twee feiten. Voor het eerst sinds een decennium halen tegenstanders van het systeem een significant aantal stemmen. Omgekeerd blijft de loyale Rus thuis. In Moskou deed gisteren tweederde van de kiezers dat. Deze burgers zeggen eigenlijk tegen het Kremlin: val ons niet lastig.

Deze apathie bedreigt Poetins systeem misschien nog wel meer dan de oppositie. Want als het Kremlin de zwijgende meerderheid niet kan mobiliseren, resteert er weinig meer dan blote macht.