Kort. Krachtig. Klaar. Dat is wat Australië wil

Australië heeft een nieuwe premier: Tony Abbott Hij wil illegale asielzoekers in gammele bootjes door de marine terug laten sturen Maar hij doet zijn best om niet als blanke, rechtse xenofoob over te komen

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

Correspondent Oceanië

Tony Abbott, de aanstaande Australische premier van liberale huize, had zaterdagavond acht minuten en twintig seconden nodig om in een balzaal van het Four Seasonshotel in Sydney zijn overwinningstoespraak te houden. Hij bedankte de kiezers voor hun steun, deelde een sneer uit aan de verliezende Laborpartij van Kevin Rudd en zei dat Australië vanaf nu „onder nieuw management staat”. Kort, krachtig, klaar.

Kevin Rudd benutte meer dan 22 minuten om zijn verlies toe te geven, partijgenoten te prijzen voor geleverd werk en aan te kondigen terug te treden als leider van de centrum-linkse Laborpartij. Rudd sprak over zijn kleindochter van veertien maanden oud die een griepje had en dus niet bij de toespraak kon zijn. Hij legde in detail interne partijhervormingen uit en ging nog eens in op de beleidssuccessen van zijn partij in de afgelopen jaren. Voor veel Australiërs was de toespraak weer het bewijs dat Rudd (55) te veel van de schijnwerpers houdt en niet aanvoelt waneer het een moment is om bescheidenheid te tonen.

Het contrast tussen de twee toespraken is verhelderend in het verklaren van de overwinning van Abbott (55), leider van een politiek samenwerkingsverband tussen liberalen en nationalisten. Abbotts toespraak bevatte retorische brille noch intellectuele hoogstandjes, maar de kernboodschap, de belofte van politieke en bestuurlijke stabiliteit, was helder en precies wat Australische kiezers verlangden na zes jaar de ruziënde Laborpartij aan de macht.

Zes jaar ruzie onder Labor

In 2007 werd Rudd tot premier verkozen. Drie jaar later werd hij in een partijcoup afgezet door Julia Gillard, die daarmee de eerste vrouwelijke premier van Australië werd. Na verkiezingen mocht Gillard verder als premier, weliswaar verzwakt omdat ze na een slecht verkiezingsresultaat een minderheidsregering moest leiden. Gillard daalde nog verder in de peilingen en in juni wist Rudd revanche te nemen en schoof haar op exact dezelfde manier, zonder tussenkomst van het electoraat, opzij. Dat was kiezersbedrog, stelde de aanstaande premier Abbott zaterdagavond. „Het recht om te regeren komt toe aan de burgers van Australië. Zij besluiten wie regeert. Diegenen die dat vergeten worden afgestraft, dat is vanavond weer eens bewezen.”

De verkiezingen leefden maar matig in Australië. Pubs in het centrum van Sydney die de verkiezingsprogrammering op grote schermen uitzonden, waren uitgestorven. Publieke omroep Australian Broadcasting Corporation maakte bekend dat 631.000 kijkers naar de verkiezingsavond keken, drie jaar geleden waren dat er nog meer dan een miljoen. Maar stemmen is in Australië verplicht, dus dat resulteerde niet in een lagere opkomst.

Dat Australiërs niet vol enthousiasme naar de stembus gingen, betekent niet dat er maar weinig op het spel stond. Met Abbott krijgt Australië een andersoortige premier dan de afgelopen zes jaar. Oud-diplomaat Rudd vond de verhoudingen tussen Australië en de VS (belangrijke militaire partner) en China (belangrijkste bestemming van Australische grondstoffen) erg belangrijk.

Conservatieve liberaal

Abbott staat te boek als liberaal in economisch opzicht en conservatief als het maatschappelijke onderwerpen betreft. Hij wil zo snel mogelijk af van een omstreden winstbelasting voor Australische mijnbouwers en emissieheffingen voor Australische fabrieken. Een belangrijke reden dat Australië zonder kleerscheuren door de mondiale economische crisis is gekomen is de uitvoer van kolen, ijzererts en andere grondstoffen naar snel groeiende landen als China en India. Australië vreest dat de hausse over het hoogtepunt is, nu India in economisch zwaar weer zit en China mindere hard groeit. Zo’n belangrijke economische sector treffen met heffingen is volgens Abbott onlogisch en een voorbeeld van hoe Labor de economie kapot maakte. De Australische Groenen verwijten Abbott dat hij in de zak zit van Gina Rinehart, mijnbouwmiljardair en met een geschat vermogen van 20 miljard Australische dollar de rijkste persoon in Australië.

Net als zijn voorgangers Rudd en Gillard wil hij keihard zijn voor de tienduizenden asielzoekers die vanuit Pakistan, Iran, Sri Lanka en Afghanistan via Indonesië in gammele bootjes Australië proberen te bereiken. Abbott wil zo snel mogelijk naar Jakarta afreizen om met de Indonesische president Susilo Bambang Yudhoyono te praten over maatregelen. Het liefst wil Abbott dat de Australische kustwacht en marine bootjes kunnen terugsturen naar Indonesische wateren.

Ondanks zijn strenge immigratiebeleid, doet Abbott zijn best te ontkomen aan het imago van blanke, rechtse en katholieke politicus die weinig op heeft met buitenlanders en moslims. Hij wil duidelijk maken dat hij niks tegen buitenlanders heeft, maar wel eist dat Australië bepaalt wie er binnenkomt. Begin vorige maand brak Abbott, in het bijzijn van de pers, het vasten met ruim honderd moslims tijdens een iftarbijeenkomst in Sydney. „Multiculturalisme is een bron van hoop in een verdeelde wereld. Mensen komen uit alle hoeken van de aarde naar dit land om welkom geheten te worden en te bouwen aan een leven in vrijheid”, aldus Abbott tijdens de ramadan.

Abbott is katholiek. Na de middelbare school ging hij naar het seminarie en zijn geloof speelt een rol in zijn politieke standpunten. Tijdens de campagne drie jaar geleden zei hij hoe belangrijk de maagdelijkheid van zijn drie dochters voor hem is. In aanloop naar deze verkiezingen liet hij zich uit over het homohuwelijk. Abbott is tegen. Tijdens een radio-interview vorige maand zei hij: „Ik ben geen voorstander van radicale veranderingen die gestoeld zijn op wat momenteel mode is.”