In stemlokaal 20 is Navalny burgemeester, tot de hertelling

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

In stemlokaal 20, gevestigd in de Moskouse Staatsuniversiteit voor Geodesie en Planologie, verlopen de burgemeestersverkiezingen zoals die behoren te verlopen. Er staan twee apparaten die KOIB’s heten, een afkorting voor Complex voor het Verwerken van Stembiljetten. Elektronische stembussen die zelf kunnen tellen. In een op de drie stemlokalen in Moskou wordt nu elektronisch gestemd.

Een oudere vrouw die haar formulier in het apparaat heeft geduwd slaat van schrik een kruisje. De KOIB is voorzien van een vrouwenstem die als een soort Holle Bolle Gijs tegen haar zegt: „Biljet verwerkt”.

Aan houten tafeltjes langs de zijkant zit het kiescomité. In Russische stemlokalen wordt dit comité vaak voorgezeten door de directeur van het instituut waar de stemming plaatsvindt. Voor deze directeuren is verkiezingstijd extra spannend. Er kunnen prikkels komen om de uitslagen te beïnvloeden. Van boven, of van binnenuit, van tevoren of achteraf. Het is menselijk het beste beentje te willen voorzetten voor de baas. En in het geval van onderwijsinstituten is die baas de zittende macht.

Maar de voorzitter in stemlokaal 20 is niet gelieerd aan de universiteit en bovendien een maatschappelijk betrokken man. Hij wil dat er gecontroleerd wordt of alle 45 mensen die in zijn gebied een stem uitbrengen vanuit huis daar wel zelf om hebben gevraagd. De stembus aan huis is er voor invaliden en ouderen van dagen.

Na controle blijkt een een flink aantal van de aanvragen in dit district door de thuiszorg te zijn gedaan. En een van de mevrouwen van de thuiszorg is ook actief in de partij van de zittende burgemeester Sobjanin.

In zo’n geval is er een kans op machinaties, zoals dat heet. Vooral met de mobiele stembussen, een soort witte plastic koffertjes waarin je wél meerdere stembiljetten tegelijk kunt duwen. In één district maakte een verkiezingswaarnemer gisteren melding van een koffertje dat binnen anderhalf uur gevuld was met driehonderd biljetten. Dat zijn er meer dan drie per minuut. En een bezoek aan een invalide kiezer duurt heus meer dan twintig seconden.

Natasja Sergejeva, een vrijwilliger die voor het project ‘Burger Waarnemer’ het stemproces in lokaal nummer 20 volgt, noemt twee andere zaken waarop zij speciaal let. „Mensen die niet op de lijst met kiezers staan, maar wel mogen stemmen omdat ze in Moskou ingeschreven staan.” Het zou niet voor het eerst zijn dat een buslading kiezers tegen betaling op meerdere plekken stemmen voor de macht uitbrengt. De zogeheten carrousels. „En straks, als de stembussen sluiten, moeten we zorgen dat er geen enkele schrijffout in ons protocol staat”, zegt Sergejeva. „Dat kan een reden zijn om de telling handmatig over te doen. Dan kan er ook worden gefraudeerd.”

De dag verloopt rustig. De opkomst is zeer laag, zoals bijna overal: 30 procent. De meeste Russen interesseren zich niet meer voor politiek. Achterin de ruimte zit een politieagent en een man in een zwarte leren jas, die zegt van de strafopsporing te zijn. „Wij bewaken de orde.”

Om acht uur ’s avonds lezen de aanwezigen een onverwachte uitslag af uit de KOIB’s. Er zijn 239 stemmen naar burgemeester Sobjanin gegaan en 252 stemmen naar Aleksej Navalny. De oppositiekandidaat heeft hier gewonnen! Stemlokaal 20 ligt aan de rand van het centrum en is misschien niet representatief, maar de stembusgang is hier wel eerlijk verlopen. Waarnemer Sergejeva, licht uitgeput, zegt te hopen dat het centrale kiescomité de telling niet vannacht nog over laat doen.

Volgens de officiële exit-polls gisteravond kreeg burgemeester Sobjanin in heel Moskou 52 procent van de stemmen, en Aleksej Navalny rond de 30 procent. Volgens Navalny’s medewerkers kreeg de burgemeester 46 procent en Navalny 36 procent. Het wachten is op de definitieve uitslag. Als burgemeester Sobjanin onder de 50 procent eindigt, volgt er op 22 september een ongetwijfeld nog spannender tweede ronde.