Hier kunt u lekken naar de gehele Nederlandse pers

Nederlandse media bouwden samen een platform voor klokkenluiders. Sinds vandaag kunnen die lekken op Publeaks.

Beeld van de site Publeaks.nl, die vandaag van start gaat.

Klokkenluiders moeten vanaf vandaag gemakkelijker en veiliger kunnen lekken naar de pers. Een groot aantal Nederlandse media hebben daartoe samen een website ontwikkeld waarop mensen informatie kunnen achterlaten „die het daglicht moet zien”. De dienst heet Publeaks en is bedoeld om klokkenluiders te beschermen, misstanden aan de kaak te stellen en onderzoeksjournalistiek te stimuleren.

Publeaks noemt zichzelf een doorgeefluik. De site onderzoekt en publiceert zelf geen gelekte informatie. Een klokkenluider selecteert op de site naar welke media hij wil lekken. Hij verstuurt vervolgens zijn documenten anoniem, via software van het Italiaanse Hermes Center for Transparency and Digital Human Rights. Journalisten kunnen in een veilige omgeving de bestanden inzien en bewerken.

Teun Gautier, uitgever van weekblad De Groene Amsterdammer, is een van de bestuursleden van Stichting Publeaks. „Het is de paradox van het internettijdperk: aan de ene kant is het veel gemakkelijker voor bronnen en journalisten om te communiceren. Aan de andere kant worden we veel beter gecontroleerd dan vroeger. Ook als je telefoon uitstaat kunnen ze nog de accu van je mobiel traceren en zo weten ze waar je bent.”

Altijd, zegt Gautier, maar zeker nu moeten wij ons afvragen of we de overheden waaraan wij de macht hebben gedelegeerd nog kunnen vertrouwen. „En hebben de mechanismen die de macht moeten controleren, zoals het parlement, nog voldoende controlerend vermogen?” Die onzekerheid maakt het volgens hem nog belangrijker de pers te versterken, bijvoorbeeld met een hulpmiddel als Publeaks. „Dat is ook zakelijk belangrijk. Meer onderzoek, hard nieuws, vergroot onze journalistieke propositie.”

Overheden zijn volgens hem tegenwoordig heel fel op lekken. „Ze hebben weinig schroom meer. Dat zag je laatst bij The Guardian.” De Britse krant voelde zich gedwongen een pc en een harde schijf te vernietigen waarop vertrouwelijke informatie stond die afkomstig was van klokkenluider Edward Snowden over de NSA.

Gautier zegt dat hij benieuwd is hoe geheime diensten zullen reageren op het initiatief. Publeaks heeft veiligheidsmaatregelen genomen om te zorgen dat afzenders niet te achterhalen zijn. Data over het bezoek aan de site wordt bewust gemanipuleerd, alle informatie wordt versleuteld verstuurd en media kunnen die versleuteling alleen openen op een speciaal geprepareerde laptop. Elke deelnemende nieuwsorganisatie heeft inmiddels zo’n computer ontvangen.

Is al die beveiliging niet overdreven? Gautier: „Als je de boekhouding van de lokale voetbalclub wilt lekken, kan je dat ook per e-mail doen. Dan bestaat nog steeds de kans dat je wordt achterhaald en aansprakelijk wordt gesteld. Maar als je een ontwerpfout in de vleugel van de JSF wilt lekken – ik noem maar wat – moet het systeem extreem veilig zijn. Anders doet geen bron zaken met jou.”

Zestien Nederlandse media werken samen. Die eensgezindheid verbaasde Gautier wel een beetje. De kans bestaat dat mensen die lekken meerdere media aanvinken. De journalisten zien welke collega’s de gelekte gegevens hebben ontvangen. Zo kunnen zij besluiten of en zo ja, wanneer en in welke vorm zij de informatie willen gebruiken. Gautier hoopt dat Publeaks een stimulans is voor Nederlandse media om samen te werken. „Onderzoeksjournalistiek is duur. Het is belangrijk dat wij onze krachten bundelen in deze moeilijke tijden.”