Een halve eeuw babbelen op niveau

Radio

France Culture bestaat 50 jaar. De zender der intellectuelen is geknipt voor podcasten.

Affiche voor ‘Des papous dans la tête’: literair variété op radiozender France Culture. Illustratie van Ricardo Monser uit het jubileumboek ‘50 ans de France Culture’.

Nu de zomer voorbij is, kan het intellectuele feest weer beginnen: het wekelijkse filosofische debat onder leiding van Alain Finkielkraut in Répliques op zaterdagmorgen; het dagelijkse geschiedenisprogramma Fabrique de l’histoire; Cultures d'Islam waarin Abdelwahab Meddeb het intellectuele leven in de Arabische wereld van zijn sluiers ontdoet...

Vijftig jaar bestaat France Cuture, het publiek radiostation dat zijn gelijke nergens ter wereld heeft, als dagelijks feest van literatuur, filosofie, kunst, geschiedenis, wetenschap, economie, radiodocumentaires, drama en wat niet al. In andere landen bestaan ook wel radiozenders die zich op cultuur richten: BBC Radio 4, of Deutschlandradio Kultur bijvoorbeeld. Maar dan wordt het gesproken woord meestal afgewisseld met klassieke muziek of andere vormen van amusement.

Zo niet bij France Culture. Het programma-aanbod bestaat bijna geheel uit gesproken woord. Fransen zijn nu eenmaal een verbaal volk. De meest beluisterde radiostations in Frankrijk zijn geen muziekzenders, maar zenders waarop vrijwel onophoudelijk gepraat en gebabbeld wordt: France Inter (ook van de publieke omroep), RTL, Europe 1 en andere.

Maar babbelen op niveau – daarvoor moet je toch bij France Culture zijn. De zender ontstond in 1963 bij een van de talloze reorganisaties waaraan de Franse staatsomroep sinds jaar en dag wordt onderworpen. ‘Een encyclopedie op de radio’ heeft men France Culture ook wel genoemd, of ‘de radio van het boek’. In de oprichtingsstukken stond ‘kennisradio’. Maar verwacht geen lezingen of colleges. Bijna alle uitzendingen hebben de vorm van een ongedwongen gesprek, meestal tussen iemand van de redactie en een of meer deskundigen – niet zelden academici. Er wordt op ruime schaal gebruik gemaakt van de rijke archieven van de Franse staatsradio – iedereen die iemand is in intellectueel Frankrijk heeft wel eens bij France Culture opgetreden, of gaat dat binnenkort doen.

Af en toe een plaatje tussendoor? Ondenkbaar. Wie in de eerste week van het nieuwe seizoen een ochtend lang luistert, heeft een uur over de geschiedenis van toekomstverwachtingen, een uur over Freud als onze tijdgenoot, en een uur antropologie achter de oren. Wel zaken om een beetje je gedachten bij te houden natuurlijk – als achtergrondgedruis komt France Culture minder in aanmerking.

Als ooit een zender erom schreeuwde on demand te worden beluisterd, dan France Culture. Volgens het instituut Mediametrie is France Culture pas het vijftiende radiostation van Frankrijk, met een marktaandeel van gemiddeld 2 procent: ruim een miljoen luisteraars. Maar daarnaast worden maandelijks 3,9 miljoen podcasts gedownload, binnen en buiten Frankrijk. De handige site van het station maakt dat ook makkelijk: alles wat is uitgezonden laat zich makkelijk terugvinden, en de player van Radio France maakt het mogelijk om elk gewenst moment van een radiodag onmiddellijk op te roepen.

Het enige probleem is de overdaad: voordat je het weet, heb je dagen podcasts over interessante zaken klaarstaan, en geen tijd om ze allemaal te beluisteren. Maar met rijkdom laat zich leven. Beter dan met het knagend besef dat op de Nederlandse publieke radio maar zelden een uurtje voor boeken overschiet.

www.franceculture.fr