De musical Vijftig tinten... de parodie is grappiger dan het boek

Eigenlijk hadden de dames van het leesclubje afgesproken zich in Arthur Japin te zullen verdiepen. Maar twee van de drie protesteren; ze vinden Vijftig tinten grijs van E.L. James veel spannender. Nog spannender zelfs dan een echte man; Zo’n boek stinkt niet uit zijn mond, zweet niet en houdt in bed zijn sokken niet aan. Ze raken er bloedgeil van, zeggen ze zelf.

De megaseller Vijftig tinten grijs leent zich, met die bloedserieuze hitsigheid, bij uitstek voor een parodie – en die kwam er in Amerika dan ook prompt. En op basis van dat Amerikaanse voorbeeld is er nu ook een Nederlandse variant die zonder omwegen Vijftig tinten... de parodie heet.

In de geestige, ironiserende bewerking van Niek Barendsen gebeuren er drie dingen tegelijk: het boek wordt geschreven, gespeeld en gelezen. Op een van de verrijdbare verhogingen in het decor – opgesierd met trefwoorden uit het boek op banieren en op de speelvloer – zit een schrijfster te tikken. Af en toe wordt ze gestoord door haar hunkerende echtgenoot die met haar naar de slaapkamer wil en haar met zijn smeekbeden onbedoeld op ideeën voor het boek brengt. De tweede verhaallijn bevat scènes uit het boek en de derde gaat over het leesclubje.

In hoog tempo schuiven die drie lijnen in elkaar en weerspiegelen ze elkaar. Het is niet nodig het werk van E.L. James te kennen om de parodie te snappen. Zo veel hoeft hier niet te worden gesnapt. De musical is in elk geval grappiger dan het boek.

Dat is zeker ook de verdienste van regisseur Jasper Verheugd, die alle spelers heeft aangezet tot een bijna groteske slapstickstijl die de expliciete dialogen en gedachten uit het boek des te bespottelijker maakt. Het middelpunt is natuurlijk de heldin Anastacia die zich als maagd van 21 aan de sm-lusten van Mr. Grey onderwerpt. Birgit Schuurman maakt er een hoogst bezienswaardig kindvrouwtje van dat aan alle Lolita-clichés beantwoordt. „Mr. Grey, wat doet u nu?” vraagt ze met ogen vol onschuld.

Tegenover haar is Han Oldigs als deze Mr. Grey het summum van de zelfingenomen snoever die uiteindelijk zijn masker laat vallen – want vanzelfsprekend is zijn sado-masochisme het gevolg van een Diep Geheim uit zijn jeugd. Oldigs houdt er een houterig soort motoriek op na, waarmee zijn pose als praalhaan nog lachwekkender wordt. En het geëxalteerde gekwebbel van de leesdames Anna, Hanna en Johanna, gespeeld door Rosalie de Jong, Eva Poppink en Brigitte Heitzer, vormt daarbij een effectief tegenwicht.

De songs zijn overwegend hupse deuntjes, die onder leiding van Menno Theunissen ietwat luidruchtig worden gespeeld op piano, bas en drums. Ze zetten de intrige kracht bij en leveren puntig commentaar. Maar tegelijk lijkt er een dubbele bodem in te schuilen – alsof dit eigenlijk ook een beetje een parodie op een musical is.