Congres praat over aanval op Syrië. De voor- en tegenargumenten op een rij

Een groep mensen betoogde afgelopen zaterdag bij Capitol Hill in Washington tegen Amerikaans ingrijpen in Syrië. Foto AP / Carolyn Kaster

Het Amerikaanse Congres komt vandaag terug van reces en debatteert en stemt de komende dagen over een Amerikaanse aanval op Syrië. Het is nog onzeker of Obama voldoende steun krijgt van het parlement. Waarom twijfelen veel Congresleden nog? Wij zetten de voors en tegens van militair ingrijpen op een rij.

Obama zal er de komende dagen in ieder geval alles aan doen om de Amerikaanse volksvertegenwoordigers én de bevolking te overtuigen van de noodzaak van ingrijpen. Vandaag geeft hij televisie-interviews aan zeven nationale zenders en morgenavond (3.00 uur in de nacht Nederlandse tijd) geeft hij op prime time een belangrijke toespraak over Syrië. De verwachting is dat het Congres op z’n vroegst woensdag over de resolutie die ingrijpen mogelijk maakt zal stemmen.

Gaat het Obama lukken de meerderheid van het Congres te overtuigen? Vorige week leek de president goed op weg toen de Republikeinse leider van het Huis van Afgevaardigden John Boehner en de invloedrijke pro-Israëlische lobbygroep AIPAC zich achter ingrijpen schaarden. Maar Obama is er nog lang niet, bleek uit cijfers in de Amerikaanse media. Vrijdag hadden nog maar 24 van de 100 senatoren gezegd van plan te zijn voor actie te stemmen. In het Huis van Afgevaardigden zeiden 30 van de 435 afgevaardigden te ‘neigen’ naar een stem voor.

Waar zal het debat in het Congres de komende dagen over gaan en met welke argumenten komt Obama morgen om de Amerikaanse bevolking te overtuigen? De vier belangrijkste voors en tegens van Amerikaans militair ingrijpen in Syrië op een rij gezet.

Argumenten vóór ingrijpen

1. De inzet van chemische wapens
De inzet van chemische wapens in oorlogs- of conflictsituaties is zeer omstreden. Sterker nog, vrijwel de gehele wereld vindt de inzet ervan absoluut niet te tolereren. Al in 1925 werd het gebruik van gifgas, naar aanleiding van het massale gebruik in de Eerste Wereldoorlog, veroordeeld in de Geneefse Conventie. In 1997 werd een tamelijk uniek categorisch verbod op de productie, het gebruik, het bezit en de verwerving van chemische wapens van kracht in de Chemische Wapen Conventie. De Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OVCW) houdt zich bezig met de handhaving van dit verdrag.

Op 21 augustus vond in een buitenwijk van Damascus zeer waarschijnlijk een gifgasaanval plaats en die was volgens de Amerikaanse regering het werk van het regime van president Bashar al-Assad. Bij de aanval kwamen volgens Amerika meer dan 1400 mensen om het leven, onder wie honderden kinderen. Obama en zijn minister van Buitenlandse Zaken hebben de afgelopen weken herhaaldelijk gezegd dat Assad niet met het gebruik van chemische wapens mag wegkomen. Een aanval zou het Syrische regime er in de toekomst van kunnen weerhouden de omstreden wapens opnieuw in te zetten.

Obama probeerde vorige week de internationale gemeenschap te overtuigen van ingrijpen in Syrië, bijvoorbeeld op de G20-top in Sint-Petersburg.

Obama probeerde vorige week de internationale gemeenschap te overtuigen van ingrijpen in Syrië, bijvoorbeeld op de G20-top in Sint-Petersburg. Foto Reuters / Kevin Lamarque

De geloofwaardigheid van de VS
Obama was tot nu toe niet erg happig op militair ingrijpen in Syrië. Volgens de president bestaat er geen militaire oplossing voor de burgeroorlog tussen Assad en de rebellen en is het niet in het belang van de VS om zich actief in de strijd te mengen. Het gebruik van chemische wapens in het conflict zou voor Obama echter de ‘rode lijn’ zijn, herhaalde hij keer op keer. In dat geval zouden er “serieuze consequenties” volgen voor Assad.

De gifgasaanval van 21 augustus was vermoedelijk niet de eerste keer dat er chemische wapens werden ingezet in de Syrische burgeroorlog. Er kwamen al eerder berichten over de inzet van chemische wapens, maar toen was er geen bevestiging en waren de aantallen slachtoffers relatief laag. Nu beelden van tientallen dode kinderen de wereld over gingen, voelde Obama zich waarschijnlijk verplicht echt iets te doen. Nu geen actie ondernemen zou zijn geloofwaardigheid en die van de VS ernstig aantasten. In dat geval zou het trekken van een rode lijn immers geen betekenis hebben.

Het verzwakken van Assad
Militaire actie tegen Syrië zou het regime van Assad kunnen verzwakken. Dat klinkt voor de VS als een aanlokkelijk perspectief, aangezien de Amerikanen al sinds het najaar van 2011 oproepen tot het vertrek van de Syrische leider. Ook steunt de Amerikaanse regering de gematigde rebellen van het Vrije Syrische Leger, die de afgelopen maanden terrein hebben verloren op Assad. De rebellen kunnen dus wel wat steun van het Amerikaanse leger gebruiken.

Minister Kerry benadrukte vorige week tijdens een hoorzitting in de Senaat echter dat het uitdrukkelijk niet de bedoeling van Amerika is om de strijd in Syrië definitief te beslechten in het voordeel van een van beide partijen. Obama wil een militaire operatie die beperkt is qua omvang en duur. Een van de redenen daarvoor is dat de VS hun twijfels hebben over de Syrische oppositie, die naast het seculiere Vrije Syrische Leger ook uit veel moslimfundamentalistische rebellen bestaat.

De Iraanse president Rohani vorige week tijdens een bijeenkomst in Teheran. Een aanval op Syrië zou een signaal kunnen zijn aan landen als Iran. Foto AP

Signaal aan andere landen
Voorstanders van actie tegen Assad wijzen ook op de signaalfunctie die het bestraffen van het Syrische regime zou hebben. Andere ‘schurkenstaten’ zoals Iran en Noord-Korea zouden merken dat Amerika gevolg geeft aan zijn waarschuwingen en er voor terugdeinzen zelf tot roekeloze acties over te gaan. Iran zou door een aanval op Assad wellicht voorzichtiger zijn met het uitbreiden van zijn nucleaire programma, terwijl Noord-Korea mogelijk afziet van bijvoorbeeld een nieuwe kernproef.

Naast een signaal aan Amerika’s vijanden is een aanval op Assad ook een signaal in de richting van Amerika’s bondgenoten dat zij op de steun van de supermacht kunnen rekenen. De Israëlische premier Netanyahu heeft al langer zijn twijfels over Obama’s belofte te verhinderen dat Iran een kernmacht wordt. Als Obama nu in het geval van Syrië actie onderneemt, zou dat Israël gerust kunnen stellen, net als de sunnitische bondgenoten van de VS in de regio (Saoedi-Arabië en de Golfstaten) die een nucleair Iran vrezen.

Argumenten tegen ingrijpen

Er is geen steun onder de bevolking
De Amerikaanse bevolking ziet weinig in militaire acties tegen Syrië, blijkt uit de vele peilingen die de afgelopen weken zijn gepubliceerd. Uit een poll van Gallup van afgelopen zaterdag blijkt dat een meerderheid (51 procent) vindt dat Amerika niet militair moet ingrijpen in Syrië. Slechts 36 procent is voor. De vier laatste grootste Amerikaanse militaire acties (Eerste Golfoorlog, Kosovo, Afghanistan en Irak) konden op beduidend meer ‘popular support’ rekenen.

Obama zegt in interviews en toespraken voortdurend dat hij begrijpt dat de Amerikaanse bevolking oorlogsmoe is. In zijn wekelijkse boodschap tot de Amerikanen benadrukte de president zaterdag dat het ingrijpen in Syrië niet zoals de oorlogen in Afghanistan en Irak zal worden en dat er geen grondtroepen zullen worden ingezet:

“Ik weet dat de Amerikaanse bevolking vermoeid is na een decennia van oorlog, zelfs nu we de oorlog in Irak hebben beëindigd en de oorlog in Afghanistan aan het afbouwen zijn. Daarom zullen we ook geen soldaten sturen naar de oorlog van een ander.”

VN-onderzoek is nog bezig
Hoewel het Amerikaanse Congres niet zoveel belang hecht aan de Verenigde Naties, vinden sommige critici het onverstandig van de regering-Obama om de VN helemaal te passeren. De VN stelde naar aanleiding van de vermeende gifgasaanval op 21 augustus een onderzoek in waarin de vraag beantwoord moet worden of er op die bewuste datum chemische wapens zijn ingezet. De VN-inspecteurs zijn nu ruim een week terug uit Syrië en werken op dit moment nog aan hun eindrapport.

Naast het negeren van het VN-onderzoek levert ook het passeren van de VN-Veiligheidsraad Obama kritiek op. De president zei vorige week dat hij het “onnodig” vindt een resolutie bij de Veiligheidsraad in te dienen omdat iedere resolutie die militair ingrijpen zou kunnen rechtvaardigen zal worden getroffen door een veto van Rusland en China. Minister Kerry zei gisteren in Parijs echter dat de VS mogelijk toch nog de gebruikelijke gang naar de VN zullen maken.

VN-inspecteurs verlaten hun hotel in Damascus voor een bezoek aan de plek van de vermeende gifgasaanval.

VN-inspecteurs verlaten hun hotel in Damascus voor een bezoek aan de plek van de vermeende gifgasaanval. Foto AP

Indirecte steun aan radicalen
Het verzwakken van het regime van Assad door middel van militaire acties betekent eveneens het versterken van de Syrische rebellen en dat is niet zonder risico’s. Hoewel het grootste deel van de rebellen behoort tot het seculiere Vrije Syrische Leger, vechten in toenemende mate islamitische extremisten mee aan de kant van de oppositie. Groepen als Al-Nusra en de de Islamitische Staat in Irak en de Levant (ISIS) beschikken over sterke, gemotiveerde strijders en zijn erg actief in het noorden van Syrië. Deze groepen staan bekend als antiwesters en worden gewantrouwd door het Congres.

Precieze en betrouwbare schattingen over hoeveel extremisten er aan de kant van de Syrische oppositie meevechten zijn lastig te vinden. Kerry zei vorige week dat “misschien 15 tot 25 procent” van de rebellen behoren tot “wat wij de bad guys noemen. Er is echt een gematigde oppositie”, aldus de minister. Lobbyist Dan Layman stuurde een factsheet naar het Congres waarin hij zegt dat naar schatting 16 tot 20 procent van de 150.000 rebellen gelieerd is aan extremistische organisaties.

Risico van escalatie
Wat gebeurt er als Amerika Syrië aanvalt? De regering-Obama belooft een korte militaire campagne. Volgens The Los Angeles Times heeft het Pentagon een plan voorbereid voor een drie dagen durende aanval op doelen in Syrië. Volgens de krant heeft de regering een zware aanval met kruisraketten voor ogen, gevolgd door meer aanvallen op doelen die bij het eerste salvo niet zijn getroffen. Het Pentagon zou overwegen ook bommenwerpers in te zetten.

Onduidelijk is hoe het Syrische leger en zijn bondgenoten zullen reageren op een Amerikaanse aanval en daarin zit meteen ook het risico. Assad zei gisteren in een interview met CBS dat Syrië wraak zal nemen op Amerikaanse doelen in de regio. Hoge Syrische functionarissen zeiden eerder dat Syrië Israël zal aanvallen indien Amerika militair ingrijpt. De kans op verdere escalatie van de oorlog in en rondom Syrië lijkt kortom groot.

http://www.youtube.com/watch?v=oOLm7ojn7S8