Abbott belooft rust na alle ruzie

In een summier praatje kondigde verkiezingswinnaar Tony Abbott een breuk aan met de Labor-jaren. Vooral de mijnbouw kan op minder hoge belastingen rekenen.

De liberale leider Tony Abbott viert zijn verkiezingszege foto afp

Tony Abbott, de aanstaande Australische premier van liberale huize, had zaterdagavond acht minuten en twintig seconden nodig om in een balzaal van het Four Seasonshotel in Sydney zijn overwinningstoespraak te houden. Hij bedankte de kiezers voor hun steun, deelde een sneer uit aan de verliezende Laborpartij van Kevin Rudd en zei dat Australië vanaf nu „onder nieuw management staat”. Kort, krachtig, klaar.

Rudd benutte ruim 22 minuten om zijn verlies toe te geven, partijgenoten te prijzen voor geleverd werk en aan te kondigen terug te treden als leider van de centrum-linkse Laborpartij.

Het contrast tussen de twee toespraken is verhelderend in het verklaren van de overwinning van Abbott (55), leider van een politiek samenwerkingsverband tussen liberalen en nationalisten. Abbotts toespraak bevatte retorische brille noch intellectuele hoogstandjes, maar de kernboodschap, de belofte van politieke en bestuurlijke stabiliteit, was helder en precies wat Australische kiezers verlangden na zes jaar de ruziënde Laborpartij aan de macht.

In 2007 werd Rudd tot premier verkozen. Drie jaar later werd hij in een partijcoup afgezet door Julia Gillard, die daarmee de eerste vrouwelijke premier van Australië werd. In juni wist Rudd revanche te nemen en schoof haar ook weer zonder tussenkomst van het electoraat opzij. Dat was kiezersbedrog, stelde de aanstaande premier Abbott zaterdag.

De verkiezingen leefden maar matig in Australië. Pubs in het centrum van Sydney die de verkiezingsprogrammering op grote schermen uitzonden, waren uitgestorven. Maar stemmen is in Australië verplicht, dus de opkomst bleef hoog.

Met Abbott krijgt Australië een heel andere premier dan de oud-diplomaat Rudd. Die vond de verhoudingen tussen Australië en de VS (belangrijke militaire partner) en China (belangrijkste bestemming van Australische grondstoffen) erg belangrijk.

Abbott staat te boek als liberaal in economisch opzicht en conservatief als het maatschappelijke onderwerpen betreft. Hij wil zo snel mogelijk af van een omstreden winstbelasting voor Australische mijnbouwers en emissieheffingen voor Australische fabrieken. Een belangrijke reden dat Australië zonder kleerscheuren door de mondiale economische crisis is gekomen is de uitvoer van kolen, ijzererts en andere grondstoffen naar snel groeiende landen als China en India. Australië vreest dat de hausse over het hoogtepunt is, nu India in economisch zwaar weer zit en China mindere hard groeit. Zo’n belangrijke economische sector treffen met heffingen is volgens Abbott onlogisch en een voorbeeld van hoe Labor de economie kapot maakte. De Australische Groenen verwijten Abbott dat hij in de zak zit van Gina Rinehart, mijnbouwmiljardair en met een geschat vermogen van 20 miljard Australische dollar de rijkste persoon in Australië.

Net als Rudd en Gillard wil hij keihard zijn voor de tienduizenden asielzoekers die vanuit Pakistan, Iran, Sri Lanka en Afghanistan via Indonesië in gammele bootjes Australië proberen te bereiken. Hij wil snel overleg met Indonesië over maatregelen. Het liefst wil hij dat de Australische kustwacht en marine bootjes kunnen terugsturen naar Indonesische wateren.

Abbott is katholiek. Na de middelbare school ging hij naar het seminarie en zijn geloof speelt een rol in zijn politieke standpunten. Tijdens de campagne drie jaar geleden zei hij hoe belangrijk de maagdelijkheid van zijn drie dochters voor hem is. In aanloop naar deze verkiezingen liet hij zich uit over het homohuwelijk. Abbott is tegen: „Ik ben geen voorstander van radicale veranderingen die gestoeld zijn op wat momenteel mode is.”