Zuid-Nederland maakt BMW ’t hof

In recordtempo wordt de Nedcar-fabriek in Born ‘omgekat’. BMW geeft de lokale economie een impuls met de productie van 60.000 Mini’s per jaar. Hoe kom je binnen bij BMW?

Het terrein in Born, circa 100 hectare groot, is hermetisch afgesloten. Wie hier niets te zoeken heeft komt er niet op. Achter gesloten deuren werken rond de 450 mensen al de hele zomer fulltime aan het ombouwen van de Nedcar-fabriek. In recordtempo. Want hoe eerder er auto’s van de band rollen, des te sneller de 1.500 vorig jaar ontslagen medewerkers weer aan de slag kunnen.

De lakstraat, carrosseriebouw en de robots; alles van de oude eigenaar Mitsubishi wordt vervangen door een nieuwe productielijn die een exacte kopie van de BMW mini – nu nog made in Oxford – moet gaan afleveren. Technologisch concern VDL uit Eindhoven is nu eigenaar, met BMW voorlopig als enige klant.

De investering van 200 miljoen euro in de fabriek leverde de VDL Groep zelf het afgelopen half jaar al 55 miljoen euro aan omzet op. Het concern van ondernemer Wim van der Leegte laat een groot deel van de werkzaamheden aan de fabriek door eigen dochterondernemingen uitvoeren. Steelweld bijvoorbeeld levert gerobotiseerde productielijnen voor autofabrikanten.

Zes kilometer verderop, bij bandenopslag- en montagebedrijf Zetra, pikken ze ook een graantje mee. „Schön guten Morgen”, roept Nick Zelissen met een Nederlands accent in zijn mobiel. München aan de lijn. Twee logistieke medewerkers van BMW willen overleggen. Dankzij BMW zijn Nick en Mart Zelissen, eigenaren van het familiebedrijf met twintig man personeel, de komende zeven jaar verzekerd van opdrachten. Een jaar geleden werd het bedrijf in Sittard nog gedwongen tien mensen te ontslaan. Met de laatste Mitsubishi Colt die in november de fabriek in Born verliet, verdween 50 procent van Zetra’s omzet (nu 5 miljoen euro).

De broers konden terugvallen op de handel in winterbanden, maar of dat genoeg oplevert voor een gezonde bedrijfsvoering blijft altijd afhankelijk van het weer, zegt Mart. Dus toen de Nedcar-fabriek werd overgenomen door VDL, hoopten zij op een stabiele inkomstenbron.

230 banden per uur

Met de komst van BMW was dat allesbehalve zeker. Zetra is een logistieke toeleverancier met als voordeel dat die dichtbij de fabriek in Born zit en een jarenlange relatie met Nedcar heeft opgebouwd. Op hoogtijdagen kunnen ze hier 230 banden per uur leveren. Maar de machines die de banden inzepen, ze rond de velgen leggen en vervolgens laten balanceren, zijn nodig aan vervanging toe. Ze stammen uit de tijd dat Daimler Chrysler de Smart in Born liet fabriceren, nu tien jaar geleden. Dus was er bij Zetra naast opluchting ook verbazing dat BMW wilde samenwerken. „Van de Duitsers is bekend dat zij liefst met bestaande toeleveranciers werken”, zegt Nick. Grote concurrent was een bedrijf uit België. „Die zitten overal. Van Brazilië tot China kunnen ze zo een bandenstraat uit de grond stampen.”

In een race tegen de klok doen de broers er nu alles aan om aan de kwaliteitsstandaarden van BMW te kunnen voldoen. Want die zijn berucht. „De levering mag nooit in gevaar komen. Daar moet je allemaal draaiboeken voor klaar hebben liggen”, doceert Nick. Hoeveel aanvoerroutes zijn er naar de fabriek? Dat willen ze weten in München. „Als ze de productie opvoeren, moet je binnen een paar seconden meekunnen. Dan moet je flexibel zijn hoor.”

Voor wie materialen of auto-onderdelen fabriceert, is het helemaal moeilijk om binnen te komen bij ’s werelds grootste producent van luxe auto’s . Het kan jaren duren voordat je door de selectiecriteria komt, zegt voorzitter Fred Welschen van branchevereniging AutomotiveNL. „Werken voor BMW is echt andere koek dan voor Mitsubishi.”

Hij kan het weten – als directeur van schuifdakenproducent Inalfa in Venray sloot hij twaalf jaar geleden zelf een deal met BMW. Het duurde acht jaar voordat het rond was. Aan de ontwikkeling van een schuifdak met extra snufjes dat geen concurrent nog tegen die prijs kon leveren, gingen heel wat tochtjes op zijn motorboot vooraf. „Die jongens hebben al zo veel hotels en restaurants gezien. Dus moet je ze eens iets anders geven. Wij hebben water. Dat vinden ze prachtig.” Welschen wil maar benadrukken dat het niet alleen om de techniek gaat. „Je moet ook een relatie met mensen opbouwen. Dat besef ontbreekt vaak bij technische bedrijven.”

De vraag is of door de doorstart van Nedcar potentiële toeleveranciers meer kans maken om ‘op een platform’ te komen, zoals het in autojargon heet.

Bij Eurocarbon in Sittard denken ze van niet. Eigenaar Arnold Voskamp tekende eind vorig jaar een contract met BMW, maar is al bijna een decennium in gesprek met de autofabrikant. Hij gelooft dat iets unieks doen het verschil maakt. De machines die zijn bedrijf ontwikkelde, kunnen koolstofvezel zo strak en gelijkmatig rondom een kunststofmal spannen dat het materiaal na behandeling met een polyesterhars geschikt is als vervanger van de staalconstructies in auto’s. Voskamp was ooit productmanager polyesterharsen bij chemieconcern DSM, waar hij de techniek ontwikkelde. Scheepsrompen, propellers en ski’s krijgen die behandeling al. „Ik gaf er lezingen over door heel Europa. Bleken er ook mensen van BMW en Daimler Chrysler in de zaal te zitten. Ze waren aangehaakt omdat het materiaal ook heel goed in staat is energie te absorberen bij een botsing.” Eurocarbon leverde in eerste instantie alleen botsdempers. „Daar kun je met 180 kilometer per uur mee tegen een muur aanrijden en er nog heel uitkomen”, zegt collega en kwaliteitsmanager Wim van Kempen.

Het duurde nog jaren voordat de techniek voldoende doorontwikkeld was om er een zijwand van een auto uit één stuk mee te vervaardigen. Maar koolstofvezel is niet goedkoop en het productieproces gooit de traditionele manier van auto’s bouwen overhoop. „Hele robotstraten worden overbodig. Al die metaalonderdelen die je aan elkaar moet puntlassen; niet meer nodig”, zegt Van Kempen. Ter illustratie loop hij de kamer binnen met onder een arm een anderhalf meter lange onderkant van een Lamborghini, ook een klant. „Zou met staal nooit kunnen. Veel te zwaar.”

Voor BMW bleek het „een hele hobbel” om met zo’n klein bedrijf als Eurocarbon (30 medewerkers) in zee te gaan. „Maar ze gaven ons vergoedingen om de techniek verder te ontwikkelen en hebben uitgesproken dat ze ons steunen om aan de kwaliteitseisen te kunnen voldoen.”

En dat is best een opgave, bekent Voskamp. „Iedere mal moet je meten en elke fout rapporteren.” Regelmatig komen mensen van BMW langs om te controleren of Eurocarbon produceert zoals is afgesproken. „Ze zijn veel strenger dan we gewend zijn van Lamborghini en Mercedes. Die komen alleen als er iets mis is. BMW houdt continue de vinger aan de pols.”

Komen de Duitsers over de vloer, dan ontgaat het hun „volledig” dat hier vlakbij heel binnenkort Mini’s van de band rollen, denkt Van Kempen. Hij was ooit zelf bij Nedcar in dienst. „Nedcar wordt toch een soort schroevenfabriek. Iedereen doet er zo opgewonden over, maar meer dan auto’s in elkaar zetten is het niet.”

Technische

Hochschule

Onder vorige eigenaren, Mitsubishi en Volvo, had Nedcar meer vrijheid om eigen toeleveranciers te kiezen. Het werkte actief mee aan de ontwikkeling en verbetering van nieuwe modellen. In de nieuwe eigendomsverhouding is dat niet het geval. Nedcar is zelf een toeleverancier geworden die in opdracht van BMW produceert. De fabriek in Born is hierdoor meer dan voorheen gebonden aan de standaarden en bestaande toeleveranciers van de opdrachtgever.

Maar dat kan veranderen, hopen ze bij brancheorganisatie AutomotiveNL. „Het zit in de genen van Nedcar om mee te denken”, zegt Jean Pierre Heijster, beleidsmedewerker industriële ontwikkeling. Om de Duitsers te overtuigen van de toegevoegde waarde van Nedcar wordt nagedacht over een samenwerkingsverband tussen Nederlandse toeleveranciers. Op de nabijgelegen Chemelot Campus in Geleen, waar onder andere DSM gevestigd is en veel nieuwe technologieën en materialen worden ontwikkeld, willen ze die bedrijvigheid koppelen aan Duitse kennis over de autoindustrie.

Vlak over de grens in Aken staat de Rheinisch-Westfaelische Technische Hochschule, met dertigduizend studenten de grootste technologische universiteit van Duitsland. Bedoeling is gezamenlijk kennis aan te bieden aan Nedcar én BMW. Maar aan BMW is nog geen concreet voorstel gepresenteerd. „Over een half jaar heeft het meer vlees op de botten. De productie weer op gang brengen met bestaande technologie heeft nu prioriteit”, laat een woordvoerder van de Chemelot Campus weten.

BMW gaat in Born jaarlijks zestigduizend tot negentigduizend Mini’s produceren. De fabriek heeft een capaciteit van ruim tweehonderdduizend auto’s per jaar, dus wordt volop gespeculeerd over de modellen en merken die BMW mini zullen volgen.

Voorlopig houdt VDL de kaken op elkaar. Toch liet VDL-topman Van der Leegte dit voorjaar bij de presentatie van de jaarcijfers al wel doorschemeren in 2015 vijfhonderd tot achthonderd nieuwe medewerkers nodig te hebben. Of daar ook ingenieurs bij zijn die zich met productontwikkeling mogen bemoeien? In Limburg wordt er vurig naar verlangd.