Nu moet de regering nog excuses aanbieden

Regering moet herstelbetalingen aan enkele overlevenden van Srebrenica doen. Nu moet ze nog excuses maken, vindt Dion van den Berg.

Nederland is aansprakelijk voor de dood van drie moslims in Srebrenica in 1995, en moet de nabestaanden schadeloos stellen. Dit heeft de Hoge Raad gisteren bepaald. Maar de Nederlandse regering zou ook excuses moeten aanbieden.

Meer dan tien jaar geleden begonnen Hasan Nuhanovic, tolk van Dutchbat, en de familie Mustafic deze rechtszaak. Die gaat over de vader en broer van Hasan en over Dutchbat-elektricien Rizo Mustafic. Zij werden na de val van Srebrenica in juli 1995 door de leiding van Dutchbat van de compound gestuurd en door de Bosnische Serviërs vermoord. Die feiten zijn nu ook juridisch vastgesteld.

Dutchbat maakte deel uit van de VN-troepen, maar de regering bemoeide zich na de val van de enclave intensief met wat er gebeurde. Ze had, aldus het hof, effective control. Daarmee is ze aansprakelijk voor het optreden van Dutchbat.

De VN-opdracht was om al het mogelijke te doen om mensen te beschermen. Toen de mannen door officieren van Dutchbat van de compound werden gestuurd, was duidelijk welk lot hen te wachten stond. Hof en Hoge Raad benoemen dat, terecht, als onrechtmatig handelen.

Het zou de regering passen om ruimhartig te onderhandelen over de hoogte van de herstelbetalingen. En excuses aan te bieden. Waarom? Omdat de tijd meer dan rijp is voor een nieuwe politiek-ethische afweging. Tien jaar lang hielden politici zich stil, „omdat de zaak onder de rechter is”. Nu is de politiek weer aan zet.

In 2002 diende het kabinet-Kok zijn ontslag in vanwege Srebrenica – zij het vanwege het falen van de internationale gemeenschap. Maar in 2003 hield toenmalige minister Henk Kamp (Defensie, VVD) in de Tweede Kamer nog vol dat niemand tegen zijn wil van de compound was gestuurd.

Sindsdien is er veel gebeurd: een resolutie van het Europees Parlement over Srebrenica, een verklaring van het Servisch Parlement, een begin van een gesprek tussen Servië en Bosnië-Herzegovina over Srebrenica. Er zijn gesprekken tussen Duchtbatters en overlevenden van Srebrenica op gang gekomen. Karadzic en Mladic worden berecht door het Joegoslavië Tribunaal. Alleen onze nationale politiek heeft de afgelopen tien jaar geen enkele stap gezet. Met de uitspraak van de Hoge Raad is de rechtsgang in Nederland tot een einde gekomen. Het is tijd voor een nieuwe politieke afweging. Excuses mogen daarbij niet ontbreken.