‘Nu is het tijd om excuses aan te bieden’

Nederland is aansprakelijk voor de dood van drie Bosnische moslims na de val van Srebrenica in 1995. Zoon Damir Mustafic is „trots op Nederland”.

Advocaat Liesbeth Zegveld en nabestaandeAlma Mustafic vieren vrijdag de uitspraak van de Hoge Raad in de rechtszaak over de dood van drie mannen na de val van Srebrenica in 1995. Foto Novum

Het gebeurde even na afloop van de zitting vrijdag waarin de Hoge Raad oordeelde dat de Nederlandse staat aansprakelijk is voor de dood van drie Bosnische moslims die in 1995 door Bosnische-Servische troepen zijn vermoord. Eiser en Dutchbat-tolk Hasan Nuhanovic – die destijds zijn broer en ouders kwijtraakte – kwam op de begane grond van het gerechtsgebouw in Den Haag de president tegen van de kamer die zojuist het voor hem zo gunstige arrest had uitgesproken: Floris Bakels. De rechter had zijn toga alweer uit.

Of hij hem mocht bedanken en een hand kon geven, vroeg Nuhanovic de magistraat. Dat mocht. Het emotioneerde Nuhanovic, die de ontmoeting beschreef aan zijn advocaat Liesbeth Zegveld. Natuurlijk zijn Hassan en de nabestaanden van Dutchbat-elektricien Rizo Mustafic blij met de rechterlijke uitspraak „maar het blijft een vreselijk trieste zaak”, zegt Zegveld die elf jaar aan het dossier werkte. „Ik werd als advocaat na afloop gefeliciteerd en kon opgetogen mijn man bellen dat ik deze belangrijke zaak heb gewonnen. Maar de nabestaanden krijgen niet de dierbaren terug die destijds werden vermoord omdat ze door Dutchbat van de compound werden weggestuurd.”

In navolging van het Haagse gerechtshof in 2011 oordeelde de Hoge Raad gisteren dat de Nederlandse staat aansprakelijk is voor het heenzenden van moslims achttien jaar geleden van de Nederlandse militaire basis. Het handelen van de rechters maakte Damir Mustafic, zoon van de elektricien, naar eigen zeggen „trots op Nederland”. Alsnog wint de gerechtigheid, zei Damir. „Nederlanders zijn toch niet allemaal zo laf als Karremans’’, zei hij verwijzend naar toenmalig Dutchbat-commandant Thom Karremans, die zich liet intimideren door de Bosnisch-Servische bevelhebber Mladic. Diens troepen vermoordden in in Srebrenica meer dan 7.000 mensen.

Het oordeel van de Hoge Raad is onherroepelijk en geldt als een zogeheten verklaring van recht. Met dit arrest kan de rechter nu worden gevraagd te bepalen hoe hoog de schadevergoeding moet zijn voor de nabestaanden. Zegveld zegt te hopen dat er een elegante oplossing komt, zodat de nabestaanden niet met bonnetjes moeten komen. „Het zou het mooiste zijn als we in gesprek met de landsadvocaat een akkoord kunnen bereiken over de schadevergoeding.”

In 1995 zijn 239 mannen weggestuurd van de Nederlandse basis omdat ze geen VN-pas hadden. Toch is het volgens Zegveld niet waarschijnlijk dat zich nu meer gedupeerden met een schadeclaim gaan melden. „Na het oordeel van het gerechtshof in Den Haag van 2011 dat voor de staat al negatief was, heeft zich verder niemand gemeld. Dus waarom zou dat nu wel gebeuren.”

Sjoerd Sjoerdsma, Tweede Kamerlid voor D66, vindt dat Nederland excuses moet aanbieden aan de nabestaanden. Net zoals de staat dat nu gaat doen aan weduwen die in Indonesië hun mannen verloren door executies van het Nederlandse leger in de jaren veertig. „Het zou sterker zijn als we dat een keer deden zonder dat de rechter zich er eerst over heeft uitgesproken, maar nu de Hoge Raad heeft geoordeeld kan de staat zich zeker niet meer verschuilen.”

Verder vindt Sjoerdsma dat de lessen van Srebrenica nu wel geleerd zijn. Er viel een kabinet over, er was een parlementaire enquête en het NIOD deed een groot onderzoek. „In Afghanistan zag je dat de militairen zich nadrukkelijk verantwoordelijk voelden voor de lokale werknemers.”

Volgens Tweede Kamerlid Raymond Knops (CDA) maken regering en parlement ook betere afwegingen over deelname aan internationale missies. ‘Srebrenica’ liet volgens Knops zien dat de Verenigde Naties „militair onderontwikkeld zijn”. Anders dan bijvoorbeeld de NAVO, waarmee Nederland in Irak en Afghanistan zat. „Toen, inmiddels bijna twintig jaar geleden, was volstrekt onduidelijk wie waar verantwoordelijk voor was. Dat zal ons niet nog een keer gebeuren.”