Friese culturele hoofdstad in 2018

Leeuwarden mag zich in 2018 Culturele hoofdstad van Europa noemen, net als Valetta op Malta. De jury verkoos de stad boven Eindhoven en Maastricht, al beloofden die meer geld uit te geven.

Inwoners van Leeuwarden vieren vrijdagavond dat hun stad in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa is. Foto's ANP

Op het Gouverneursplein stijgt een bulderend gejuich op als juryvoorzitter Manfred Gaulhofer in Amsterdam bekendmaakt dat Leeuwarden zichzelf in 2018 Culturele hoofdstad van Europa mag noemen. Meer dan drieduizend mensen zijn naar het plein gekomen om daar via een scherm de bekendmaking in Felix Meritis te volgen.

In dat ‘Europees centrum voor kunst, cultuur en wetenschap’ schreeuwen ook een paar mensen van vreugde, in de hoek waar de Friese delegatie zit. De rest van de zaal kijkt beteuterd toe. Zij komen allen uit Limburg en Brabant, waar kandidaatsteden Maastricht en Eindhoven eveneens op de titel hadden gehoopt.

Het is – vrijdag vijf uur ’s middags – ook direct het einde van de bijeenkomst, want de dertienkoppige jury zal pas eind september laten weten waarom ze voor Leeuwarden heeft gekozen. Dan zal blijken waarom de jury in ieder geval niet voor het geld koos. Want Leeuwarden wist minder geld bijeen te brengen (56 miljoen euro) dan Eindhoven (140 miljoen) en Maastricht (80 miljoen).

Burgemeester van Eindhoven Rob van Gijzel speculeert, zwaar teleurgesteld, enkele minuten na de bekendmaking over de beslissing: „Leeuwarden had gemeenschapszin centraal gesteld in zijn voorstel. Dat stelt een serieus probleem aan de orde: mensen trekken zich terug op hun eigen erf. Het programma van Leeuwarden wil dat doorbreken en voor die analyse en aanpak heeft de jury gekozen.” Zijn eigen stad, Eindhoven, had zich gepresenteerd als de slimste, meest innovatieve regio van Europa. Wat nog ontbrak was de kers op de taart: creativiteit.

Maastrichts burgemeester Onno Hoes feliciteert Leeuwarden, hoe kan hij ook anders. Maar hij zegt ook dat hij had verwacht dat zijn stad Leeuwarden zou verslaan: „We wilden allebei de titel inzetten om mensen van onderop te helpen, maar wij hadden ook een Europese dimensie in onze plannen, dus ik had gedacht dat wij een grotere kans maakten.” Maastricht wilde als Culturele hoofdstad steden uit Duitsland en België een rol laten spelen.

Terwijl Hoes verklaringen zoekt, verlaten honderden mensen het Vrijthof, het centrale plein in Maastricht waar ze naar toe waren gegaan om via een groot scherm de bekendmaking in de hoofdstad te volgen. De drieduizend Friezen op het Gouverneursplein in Leeuwarden zetten een polonaise in. Lied: Geef mij maar Amsterdam. De band van de Leeuwarder zanger Danny Panadero vervangt Amsterdam door „Cambuur”, de profvoetbalclub uit de stad. Panadero: „Wij hebben twee steden even zo hupsakee verslagen. Speciaal voor Eindhoven en Maastricht: Fuck you!”

Cultuurwethouder Isabelle Diks, fel rose jurk met een button „Lwd 2018”, staat op kousenvoeten in de deuropening van het stadhuis. Om haar heen glunderende raadsleden en ambtenaren. „Ik heb deep down altijd gedacht dat we zouden winnen. Wij hadden het meest complete verhaal.”

Raadslid Gerben Hoogterp, net als Diks van de partij PAL/GroenLinks, meent dat in Leeuwarden „alles lukt”: „De promotie van Cambuur naar de eredivisie, de komst van Serious Request, de verkiezing tot Hoofdstad van de Smaak en nu ook culturele hoofdstad.” Ambtenaar Dietske Bouma: „We gaan lachend de crisis uit.”

Later blijkt ook een Limburger blij met de uitverkiezing van de Friezen. De fractievoorzitter van de PVV in de Limburgse Staten spreekt van „fantastisch nieuws” en laat weten: „Gelukkig hoeven Maastricht en Limburg dit eurofiele prestigeproject niet te organiseren.” Stijn Huijts, directeur van het Bonnefantenmuseum in Maastricht: „Europa lijkt opeens zo ver weg.”