Altijd werken en geen geld

150 jaar geleden kwam er een eind aan. Aspha Bijnaar onderzoekt hoe dat was, slaaf zijn.

Een huisslavin schenkt een borrel in voor haar meester. Foto Bibliotheca Surinamica

Je hebt vast over de slaven gehoord. In Suriname, dat in Zuid-Amerika ligt, hadden rijke Nederlanders grote boerderijen. Op die boerderijen, die ‘plantages’ heetten, deden de slaven al het werk. Ze verbouwden cacao, tabak, en later vooral suikerriet. Het was zwaar werk. Maar ze kregen er geen geld voor en ze mochten ook nooit weg. Het was alsof ze hun hele leven in de gevangenis zaten. Gelukkig is het alweer 150 jaar verboden om slaven te houden.

Als slaven baby’s kregen, moesten die kinderen later ook slaaf worden. Over die kinderen vertelt As-pha Bijnaar deze zondag in het Afrika Museum. Aspha doet onderzoek naar het leven van slaven.

Op welke leeftijd begonnen slavenkinderen met werken?

Aspha vertelt: „Dat kon al als de kinderen drie, vier jaar oud waren. Die kinderen raapten steentjes, trokken onkruid uit op de akker en hielpen bij de oogst. Als je acht, negen was, kwam er zwaarder werk bij. Stenen sjouwen en suikerriet. De kinderen leerden van jongsaf aan dat ze hun hele leven moesten werken. En als je dan twaalf jaar was, was je als slaaf volwassen. Dan moest je net zo hard werken als de grote mensen.”

Mochten ze wel naar school?

„Natuurlijk niet! Onderwijs aan slaven was verboden. Nee, die kinderen lazen zelfs nooit een boek. Ze konden helemaal niet lezen.”

En waar woonden de kinderen?

„Alle slaven woonden in hutten of huisjes op de plantage. Het was er heel klein en vochtig, vaak had zo’n huisje niet eens ramen. En daar woonden vaak wel 9 mensen. Moeder, kinderen, soms de vader, of een oom of oma. Maar kinderen woonden ook niet altijd bij hun moeder.”

Waarom niet?

„Kinderen werden soms apart verkocht, zonder hun moeder. Dat mocht niet, maar het gebeurde wel. Zelfs al als ze baby waren. Dan moesten ze op een andere plantage gaan wonen.” Hester van Santen

Zelf naar Aspha luisteren? Schrijf je dan in voor de vier kinderlezingen van het Afrika Museum en Museum Het Valkhof in Nijmegen. Ook bij andere Nederlandse musea is nog plek. Zie museumjeugduniversiteit.nl.