Richt een bank op voor het kleinbedrijf

Het is tijd voor de stichting van een bank die kredieten gaat verschaffen aan het midden- en kleinbedrijf, schrijft Nils de Heer.

Illustratie Angel Boligan

De kredietverschaffing van Nederlandse banken aan het midden- en kleinbedrijf zit bijna volledig op slot. Twee elkaar versterkende krachten hebben hiertoe geleid. De banken zijn verplicht hun kernkapitaal verder te verhogen; dit is een afgeschermd deel van het bankkapitaal dat als veiligheidsbuffer dient voor tegenslagen. Daarnaast heeft de balansomvang van alle banken in de eurozone zo’n vlucht genomen, dat zij momenteel 3,5 maal groter zijn dan de reële economie van dit gebied. Een risico dat men inmiddels wil reduceren naar een maximale grootte van driemaal het bruto binnenlands product (bbp) van de eurozone. De gezamenlijke Europese banken moeten hun balansen derhalve met circa 2.700 miljard euro verkleinen. Kortom, er is nauwelijks nog ruimte voor substantiële kredietverschaffing.

Stel nu dat verzekeraars zich eveneens onthouden van kredietverlening aan het midden- en kleinbedrijf, en een nieuw opgerichte ‘marktplaats voor leningen’ geen soelaas biedt voor kleine(re) bedrijven. Dan valt een grote groep ondernemingen, waaronder starters, tussen wal en schip.

Dan is er voldoende maatschappelijke en commerciële legitimiteit om een compleet nieuwe bank voor het midden- en kleinbedrijf op te richten: de ‘Eerste Nederlandsche Handelsbank’. Ik geef toe dat men zou kunnen beweren dat deze reeds bestaat onder de naam ABN Amro. Maar na intensieve gesprekken die wij gevoerd hebben, bleek deze spijtig genoeg niet in staat om als funding partner voor onze MKB Bespaar Hypotheek op te treden. Om te kunnen innoveren is blijkbaar een geheel nieuwe partij nodig.

De initiatiefnemer van Eerste Nederlandsche Handelsbank moet de procedure achterstevoren uitvoeren. Men moet beginnen met het zoeken en benaderen van potentiële bestuurders en commissarissen. De uitdaging wordt om kandidaten ervan te overtuigen dat deze klus in principe pro bono publico, voor de publieke zaak, moet worden verricht. Hoge salarissen drukken te zwaar op de liquiditeit. In een uitvoerende raad van bestuur en controlerende raad van commissarissen moeten vrouwen evenredig vertegenwoordigd zijn: wegens hun vaak prudentere risicoperceptie.

De structuur van de bank? Coöperatief? Lijkt mij niet. Dat bankmodel heeft zijn langste tijd gehad. Liever privaat gefinancierd door een select aantal aandeelhouders uit de financiële elite. Samengebracht in het door oud-MKB-voorzitter Jan Kamminga vertegenwoordigde ‘Vereniging Vastgoed Belang’ heeft men al eerder grote maatschappelijke betrokkenheid laten zien. Wellicht zouden dan ook direct sociale huurkoopwoningen gefinancierd kunnen worden. Zonder hierbij gestraft te worden met een verhuurdersheffing. Met een beetje geluk kan de bank ook direct de eerste bestuurders uit deze kring vinden.De Eerste Nederlandsche Handelsbank zou over een sterk eigen vermogen moeten beschikken: ik stel een percentage van 25 procent voor. Als private investeerders anderhalf miljard euro willen investeren, dan is de nieuwe bank met een initieel werkkapitaal van zes miljard euro voldoende gekapitaliseerd. Later zou de bank voor een beursgang kunnen kiezen. De waarde van een bank op de beurs wordt vrij eenvoudig bepaald; gemiddeld voor een Europese bank 0,74 maal het eigen vermogen van de bank, de price-to-book ratio. In dit geval zou de nieuwe bank bij oprichting een beurswaarde vertegenwoordigen van ruim 1,1 miljard euro. Een bedrag lager dan de initiële investering. De nieuwe bank moet de eerste jaren zuinig aan doen, zodat het eigen vermogen verder kan toenemen. Vanaf een eigen vermogen van 2,03 miljard euro zouden de private investeerders immers bij een beursgang ten minste hun investering kunnen verzilveren. Kortom, een nieuwe bank zonder toxic assets. Solvabel en met gekwalificeerde bestuurders. Een echte handelsbank die een hoognodige impuls aan de Nederlandse economie kan geven; aan het midden- en kleinbedrijf in het bijzonder.