Prestige Strafhof op het spel door afhaken van Kenia

Kenia neemt afstand van het Strafhof in Den Haag. Dinsdag begint het proces tegen vicepresident William Ruto.

Het parlement van Kenia heeft gisteren besloten het lidmaatschap van het Internationale Strafhof (ICC) op te zeggen. Aan dit besluit is een lange campagne vooraf gegaan. Kenia’s president Uhuru Kenyatta en vicepresident William Ruto, beiden aangeklaagd door het Hof, zijn vermoedelijk de drijvende kracht achter de motie tegen het Hof, waarmee het parlement gisteren instemde.

Het Strafhof in Den Haag wil komende dinsdag, zoals eerder aangekondigd, beginnen met het proces tegen vicepresident Ruto. Het Hof is daarbij niet afhankelijk van de uitspraak van het Keniaanse parlement, zolang de formele procedure voor opzegging van het lidmaatschap niet is afgerond. Maar de stap van het parlement heeft wel grote politieke betekenis. De zaak tegen president Kenyatta staat voor 10 november op de rol.

„Kenyatta en Ruto zijn aan de vooravond van hun rechtszaken in Den Haag in het offensief gegaan tegen het ICC”, zegt James Gondi van de pressiegroep het Afrikacentrum voor Open Bestuur (Africog).

Sinds de toenmalige hoofdaanklager van het Strafhof, Luis Moreno Ocampo, eind 2010 Kenyatta en Ruto aanklaagde wegens misdaden tegen de menselijkheid om hun rol in het verkiezingsgeweld (eind 2007, begin 2008) proberen beide Keniase politici uit de handen van het Strafhof te blijven. Ze werken officieel mee met het Strafhof, maar tegelijkertijd doen ze er alles aan om de procesvoering onmogelijk te maken.

Na het formuleren van de aanklacht gingen Kenyatta en Ruto op tournee in hun stamgebieden en organiseerden ze gebedsbijeenkomsten waarin de rechtsgang van het Strafhof werd afgeschilderd als een aanval op hun stammen. „Die tactiek is geslaagd, want als je in Kenia de stam achter je krijgt, kun je iedere competitie winnen”, zegt Gondi. Hoewel Kenyatta en Ruto bij de verkiezingen in 2007 nog elkaars rivalen waren, sloten zij in naam van hun stammen, de Kikuyu en de Kalenjin, een electoraal verbond en wonnen de verkiezingen begin dit jaar.

„Kenia heeft nu een regeringscoalitie van door het Strafhof aangeklaagden. Hun gemeenschappelijke belang om uit de handen van het Strafhof te blijven, vormt de basis van hun regering”, zegt Gondi.

Sinds Kenyatta en Ruto aan de macht zijn, schilderen hun aanhangers het Strafhof af als een imperialistisch complot van westerse landen. „Onzin, ze verhullen de waarheid”, meent Gondi van Africog. „Er bestaat geen complot tegen Kenia. Er zijn misdaden begaan en de slachtoffers willen rechtvaardigheid.” Volgens officiële cijfers kwamen bij het verkiezingsgeweld van bijna zes jaar geleden 1.133 burgers om en raakten meer dan een half miljoen mensen ontheemd.

Ocampo’s opvolger, de uit Gambia afkomstige jurist Fatou Bensouda, heeft de Keniase politie ervan beschuldigd niet mee te werken bij het verzamelen van bewijzen. Gisteren, vlak voor het parlementaire debat in Nairobi, gaf ze in Den Haag een verklaring uit waarin ze opnieuw klaagde dat steeds meer getuigen zich terugtrekken door intimidatie. In de zaak tegen Ruto wilde Bensouda aanvankelijk 46 getuigen opvoeren, van hen zijn er nog 40 over. In de zaak tegen Kenyatta hebben zoveel getuigen zich teruggetrokken, dat er grote twijfels bestaan of het tot een veroordeling zal komen.

Met Ruto zullen dinsdag honderd Keniaanse parlementariërs en familieleden in Den Haag zijn om solidariteit te betuigen.