Australië heeft genoeg van Labor

Hoewel het Australië de afgelopen jaren economisch voor de wind is gegaan, lijkt Labor dit succes niet te kunnen verzilveren. De hevige rivaliteit tussen premier Kevin Rudd en zijn voorganger Julia Gillard breken de partij op.

Kevin Rudd spreekt zijn aanhangers toe. Foto AP

Manly Beach is een prachtige plek voor mooie mensen. Jongens met wasbordbuikjes stappen op het water af. Hun surfborden dragen ze boven hun hoofd, hun haren zorgvuldig nonchalant naar achteren gekamd. Iets verderop ligt een groep meisjes op het goudkleurige zand, door hun witte bikini’s ogen hun buiken en billen nog bruiner dan ze al zijn. Lelijke, arme of ongelukkige mensen lijken niet te bestaan op Manly Beach, niet ver van het hart van de binnenstad van Sydney.

John Koorey (71) kijkt vanaf de boulevard naar het strand. „Dit staat voor het Australië van Tony Abbott. Mensen die in hun leven nooit oorlog of economische tegenslag hebben meegemaakt en dus denken dat de overheid vooral een dure grap is”, zegt Koorey, zoon van christelijk-Libanese migranten.

Manly is ook letterlijk de thuisbasis van de liberale oppositieleider Tony Abbott. De buurt vormt het hart van Warringah, het federale kiesdistrict dat sinds 1994 in handen is van Abbott, die volgens de peilingen de beste kans heeft de nieuwe premier van Australië te worden.

Houterig, met matig intellect

Morgen gaat Australië (23 miljoen inwoners) naar de stembus om een nieuwe senaat en een nieuw huis van afgevaardigden te kiezen. Naar verwachting zal de regerende linkse Laborpartij van Kevin Rudd verliezen.

Abbott mag volgens de peilingen populair zijn, geliefd is hij niet. Hij staat te boek als houterig en behept met een matig intellect. De manier waarop hij deze week zijn familie bij de campagne probeerde te betrekken is volgens veel Australische media illustratief voor zijn gestuntel. In een optreden in tv-programma Big Brother zei hij: „Ik ben de kandidaat met dochters die er in het geheel niet slecht uitzien.” Zijn analyse van het conflict in Syrië – „Dit is geen geval van goeieriken tegen slechteriken, maar van slechteriken tegen slechteriken” – kwam hem op hoon te staan van Rudd: „Hij heeft zeker aan de John Wayne Universiteit voor Internationale Betrekkingen gestudeerd. De laatste keer dat ik het over goeieriken en slechteriken had, speelde ik als kind indiaantje in de achtertuin.”

Maar Abbott heeft twee troeven die hem het premierschap kunnen opleveren: hij is Rudd niet en hij is geen lid van de Laborpartij. „Uiteindelijk is het Rudd niet gelukt de indruk weg te nemen dat hij aan het hoofd staat van een zwaar verlamde vechtpartij”, zegt politicoloog Helen Pringle, van de universiteit van New South Wales.

In 2007 won Rudd de verkiezingen van de zittende liberale premier John Howard. In 2010 pleegde Julia Gillard een partijcoup en wipte Rudd als partijleider en premier. Maar Gillard, de eerste vrouwelijk premier van Australië, wist nooit de harten van Australiërs te veroveren. In juni stond ze er in de peilingen zo slecht voor dat Rudd zijn revanche haalde en Gillard opzij schoof. Even leek het er op dat met Rudd opnieuw aan het roer Labor de verkiezingen zou kunnen winnen, maar na een voortvarende start, zakte ook Rudd weg in de peilingen.

Voor Pringle is de populariteit van Abbott opmerkelijk. Vergeleken met de rest van de westerse wereld heeft Australië de economische crisis van de laatste vijf jaar uitstekend doorstaan. De werkloosheid (5,7 procent) en staatsschuld (27 procent van bbp) zijn laag vergeleken met Europa, de VS en Japan. Pringle: „Wij hebben geen banken hoeven redden, wij zijn niet in recessie beland. Je zou verwachten dat Rudd en Labor zouden kunnen pronken met deze resultaten. Maar ze weten niet hoe die erkenning op te eisen”.

Schandalen en ruzie

Rudd klaagt dat hij ernstig benadeeld wordt omdat de Australische mediamagnaat Rupert Murdoch zich tegen Labor heeft gekeerd. Maar ook een krant als de Sydney Morning Herald, eigendom van Fairfax Media, de concurrent van News Corp., spreekt zich vanochtend uit voor Abbott. „De partij die hij leidt, is niet aangetast door schandalen en ruzie. Als gevolg biedt [Abbott] de beste kans om een moe en terneergeslagen electoraat te verenigen”, schrijft de krant in het hoofdredactioneel commentaar.

Abbott wil bezuinigen. Australië moet er volgens hem financieel goed voorstaan als de groei in China vertraagt en een einde komt aan de grondstoffenhausse, waar het land zo van heeft geprofiteerd. Hij wil snijden in ontwikkelingshulp, de rol van de overheid terugbrengen en belastingen voor bedrijven en mijnbouwers afschaffen.

Op het strand van Manly knikt John Koorey als hij de plannen van Abbott hoort. „Hij is een beetje dommig, maar geen enkele politicus moet denken dat hij de stemmen op zak heeft. Een paar jaar liberalen aan de macht is niet zo slecht.” Maar ze moeten niet te ver doorschieten, zegt hij. Koorey wijst naar de strandmeester die door een megafoon waarschuwt voor een sterke stroming. „Dat is een vrijwilliger. Alle stranden zijn van de overheid en voor iedereen, rijk en arm, toegankelijk. Dat kost geld, net als ons onderwijs en onze gezondheidzorg, maar het is een voorbeeld van de gelijkheid van de Australische samenleving. Zodra Abbott daar aan morrelt, is het tijd voor weer een andere wind.”