3 broze olympischekandidaten

Wie gaat de Zomerspelen van 2020 organiseren? Istanbul, Tokio of Madrid? Het IOC kiest morgen. Een onomstreden kandidaat is er niet: op alle drie is wel iets aan te merken.

’t Kan verkeren. Voor Istanbul, welteverstaan. Gold de Turkse stad lange tijd als favoriet voor toewijzing van de Olympische Spelen in 2020, intussen is Istanbul na politieke onlusten in Turkije en de oorlog in buurland Syrië aanzienlijk minder zeker van zijn zaak.

’t Kan ook verkeren voor Tokio, een van Istanbuls concurrenten. De stad kwam als beste uit de inspectie van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), maar wordt kort voor de verkiezing ernstig gehinderd door nieuwe berichten over het lekken van radioactief water uit de verwoeste kernreactor in Fukushima, zo’n 250 kilometer ten noorden van de Tokio. De hamvraag: is Tokio in 2020 stralingsvrij?

’t Kan verder verkeren voor Madrid, de derde kandidaat. De Spaanse hoofdstad leek vanwege de economische crisis in het land kansloos voor de Olympische Spelen van 2020. De keus voor Madrid zou financieel onverantwoord zijn. Twee presentaties en een vlammende toespraak van kroonprins Felipe voor het IOC verder, lijken die bezwaren minder urgent. Mede door devaluatie van de twee concurrenten wordt Madrid door insiders in Buenos Aires, waar het IOC morgen (tussen 22.00 en 22.30 uur Nederlandse tijd) de keus bepaalt, steeds nadrukkelijker genoemd.

Het is een verkiezing met drie broze kandidaten. In Buenos Aires manoeuvreren de steden omzichtig om niet in een uitzichtloze situatie terecht te komen. Beeldvorming, daar gaat het dezer dagen om. Elk woord wordt gewogen. Op persconferenties bewaken de kandidaatscomités fanatiek hun geloofwaardigheid.

Vooral Istanbul ligt in de vuurlinie, want naast demonstrerende burgers werd de stad recentelijk geconfronteerd met een grote hoeveelheid op doping betrapte Turkse sporters, van wie dertig uit de atletiek. Leg dat het IOC met zijn harde antidopingkoers maar eens uit. Het Turkse IOC-lid Ugur Erdener moest zich deze week op een persconferentie in alle bochten wringen om het beeld van list en bedrog in de Turkse sport bij te stellen. Hij slaagde daarin niet echt. Zijn bijna wanhopige bewering dat in Turkije het dopingprobleem intussen hard wordt aangepakt, werd meewarig aangehoord. Erdener legt liever de nadruk op de kans het historische besluit te nemen de Olympische Spelen in een islamitisch land te houden. Dat Istanbul van de drie steden de slechtste infrastructuur heeft, zei hij er wijselijk niet bij. In tegenstelling tot de inspectiecommissie die de versnipperde opzet van de Spelen in vier stadsdelen een onzalige gedachte vindt.

Premiers Abe, Erdogan en Rajoy zijn er bij

Tokio voorziet geen probleem met de straling vanuit Fukushima. De rest van de wereld wel, want op de persconferenties is het een terugkerend onderwerp. De Japanse ongerustheid over dat beeld is zo groot dat alle 103 IOC-leden een brief is gestuurd waarin gezondheidsrisico’s nagenoeg worden uitgesloten en superbe Spelen worden gegarandeerd. En premier Shinzo Abe komt na de G20 in Sint-Petersburg naar Buenos Aires om het de IOC-leden nog eens hoogstpersoonlijk uit te leggen. Ook zijn collega’s Erdogan (Turkije) en Rajoy (Spanje) zijn er morgen bij om op het laatste moment te proberen IOC-leden in hun kamp te krijgen.

De kritische benadering van Istanbul en Tokio ziet Madrid handenwrijvend aan. De kansen stijgen, waarbij opvalt dat er steeds minder woorden worden vuilgemaakt aan financiële risico’s. Sterker, de Spaanse tegenwerping dat de de keus voor Madrid het land juist een economische impuls geeft vindt steeds meer gehoor. Geen woord meer over de kritische houding van de inspectiecommissie van het IOC, die louter op grond van toekomstverwachtingen van het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) Madrileense Spelen financieel onverantwoord noemde.

Het kandidaatscomité haakte deze week op een persconferentie gretig op de nieuwe beeldvorming in door te tamboereren op de geringe noodzaak tot investeringen. In Madrid is 80 procent van de accommodaties gereed en behoeft de infrastructuur voor 2020 hooguit lichte aanpassingen. De boodschap: Madrid is nu al bijna klaar voor de Olympische Spelen.

Kroonprins troef van Madrid

Er wordt een spannende verkiezing voorspeld, waarbij de laatste presentatie voor IOC-leden morgen wel eens beslissend kan zijn. Dan lijkt Madrid licht in het voordeel te zijn, want tijdens een presentatie voor IOC-leden begin juli heeft kroonprins Felipe met zijn speech indruk gemaakt. Die troef spelen de Spanjaarden in Buenos Aires weer uit. Felipe zou zo maar de Sebastian Coe van Madrid kunnen worden.

Het verhaal gaat dat Coe in 2005 de IOC-leden zo overtuigend toesprak dat de Olympische Spelen van 2012 op de valreep naar Londen gingen en niet naar het zwaar favoriete Parijs.

De gelijkwaardigheid van de kandidaten in combinatie met de continentale voorkeur van IOC-leden maakt een beslissing in de eerste ronde niet aannemelijk. In dat geval valt de kandidaat met de minste stemmen af en wordt bepalend welke stad bij IOC-leden met een tweede keus de voorkeur krijgt.

De geschiedenis leert dat de kansen dan danig kunnen keren. In 2003 bijvoorbeeld kreeg de Zuid-Koreaanse stad Pyeongchang in de eerste ronde meer stemmen dan concurrent Vancouver. Het Oostenrijkse Salzburg viel na één ronde af, waarna alle zes extra stemmen in de tweede ronde naar Vancouver gingen. De Canadese stad mocht vervolgens de Winterspelen van 2010 organiseren.

Hoe speculatief een voorbeschouwing ook is, IOC-leden hebben nu een sterke voorkeur voor een onomstreden stad. Van de keus voor Sotsji, waar volgend jaar de Winterspelen worden gehouden, hebben velen spijt. De sterke overheidsbemoeienis, de corruptie bij aanbestedingen en de antihomowetgeving hebben veel IOC-leden kopschuw gemaakt. Tegen die achtergrond ligt een veilige keus voor de hand. Bij die overweging kan zomaar de voorkeur van de inspectiecommissie gevolgd worden. Dan toch maar Tokio?