Stel scherp op het heden,Anaïs

Therapie geeft zelfinzicht, wat leidt tot meer grip op het leven. Bekende Nederlanders nemen plaats op de sofa in de ‘cultuurkliniek’ van nrc.next. Deze week: een fotograaf.

Illustraties Anne van Wieren

verslaggever

HET INTERVIEW

Wat had de mens beter niet kunnen uitvinden?

„Plastic. Ik vind het compleet krankzinnig dat er midden in de oceaan een immense massa plastic soep drijft.”

In welke eeuw zou je het liefst geboren zijn?

„Eind 15e eeuw in Florence, als buurvrouw van Leonardo da Vinci. Zijn uitvindingen hebben me van jongsaf aan gefascineerd.”

Welk cliché past op jou?

„Fotografen willen zelf nooit op de foto. Het is weinig mensen gegeven een fotograaf zover te krijgen dat die zich laat fotograferen.”

Van welk verhaal valt het slot je tegen?

Life of Pi, enigszins, maar ook weer niet. Toen ik het einde las, was ik helemaal teleurgesteld. Het eiland met die stokstaartjes was too much en ook die uitleg, aan het eind, hoe het verhaal werkelijk was gelopen.”

Van welk beroep droom je, naast fotograaf zijn?

„Archeoloog dat lijkt mij te gek! En/of antropoloog.”

Welk boek ligt er op je nachtkastje?

Onzichtbare steden van Italo Calvino. Ik kan eindeloos de korte verhalen lezen en telkens iets nieuws erin ontdekken. Het is een grote inspiratiebron, het geeft mij telkens nieuwe ideeën over hoe je naar je omgeving kunt kijken.”

Van welke muziek houd je?

„Voor mij is er niet één soort, muziek is altijd verbonden met mijn gemoedstoestand. Ik ben opgegroeid met jazz en flamenco. De cd Entre dos aguas van Paco de Lucia maakt een mooie avond helemaal perfect. Op een regenachtige dag kan ik uren luisteren naar Keith Jarretts album Köln, vroeger schaakte ik altijd met mijn vader bij die muziek op de achtergrond. Ik kan er helemaal in verdwalen. Als ik ’s ochtends vrij ben en lekker achter een krant en koffie zit, vind ik het heerlijk naar de pianosonates van Beethoven te luisteren. Als ik ga hardlopen, kan ik helemaal los gaan op Sean Paul, Jay-Z, The Black Eyed Peas en zo.”

Heb je een favoriet tv-programma?

„Ik kijk eigenlijk geen televisie. Wat ik wel veel doe, is films kijken: art-house, Hollywood en documentaires, zowel in de bioscoop als thuis. Op vakantie heb ik laatst weer twee dingen ontdekt: Hercule Poirot kijken tijdens een lange treinreis, fantastisch! En door mijn geliefde ben ik helemaal gewonnen voor Homeland.”

In welke sport zou je je land willen vertegenwoordigen?

„Wing tsun. Dat is een vorm van kungfu die ooit door een vrouw is ontwikkeld. De Shaolin-tempel, waartoe zij toe behoorde, werd overvallen en platgebrand. Om zich te kunnen wreken, ontwikkelde zij een nieuw vechtsysteem, dat niet gebaseerd was op kracht en harde technieken, maar juist op de zachtere technieken. Ik heb deze vechtkunst jarenlang met veel plezier beoefend.”

Waarin geloof je écht?

„Uitwisseling en samenwerking. Je kunt, als je ervoor openstaat, van allerlei mensen veel leren. Dit geldt zowel in mijn vak als privé. Onverwachte ontmoetingen leveren vaak de mooiste levenslessen op.”

Naast welke beroemdheid zou je bij een intercontinentale vlucht willen zitten?

„Ik zou kunnen zeggen, als ideaal: naast Raymond Depardon, één van mijn helden in de fotografie, en filosoof Paul Virilio – en dat we gezamenlijk een prachtige discussie zouden hebben over het hier en nu. Maar stel je voor dat deze heren in het echte leven helemaal niet zo leuk zijn? Dan ontmoet ik hen liever elders dan in een vliegtuig bij een lange vlucht. Dus doe mij maar acteur Daniel Craig, James Bond. Ik zou van alles kunnen zeggen over zijn intelligentie en gevoel voor humor, maar eerlijk gezegd is hij vooral heel prettig om naar te kijken.”

Welk publieke figuur is de meest overschatte?

„Ik heb hier eerlijk gezegd niet echt een antwoord op, dit is niet een vraag die mij bezighoudt.”

Welke vraag is je nooit gesteld en zou je graag beantwoorden?

„In mijn vak kom ik de hele tijd allerlei soorten mensen tegen, met de gekste levensverhalen. Ik kan geen vraag bedenken die niet al eens is opgekomen!”

DE DIAGNOSE

Wat onmiddellijk opvalt, is dat Anaïs López als ideale tijd om geboren te worden een moment kiest waarop ze haar werk niet had kunnen uitoefenen. Daar komt bij dat ze geen moment over de technische aspecten van haar werk praat. Daar gáát het dus niet om; de schuilplaats achter de camera, die ze niet graag verlaat, is haar vrijplaats om te kijken, te luisteren.

Anaïs López, kortom, is een klassieke voyeur. Ze kijkt naar mensen, maar verschijnt zelf liever niet voor de camera. Ze wil geen licht vastleggen, ze wil ménsen vastleggen. Door die onbelemmerde belangstelling is het ook logisch dat ze geen overschat mens kan bedenken. Laat haar kijken, met haar camera, en ze ziet een portret .

FilmtipThe Tree of Life van Terrence Malick. Niet omdat het de beste van Malick is, niet door het verhaal, waarin een zoon de waarheid zoekt tussen de conflicterende ideeën van zijn ouders. Nee, gewoon omdat het een lange, langzame film is. Geen springerigheid, geen James Bond, geen vechtsport, maar tweeënhalf uur rust.

Muziektip We hebben het idee dat we hier terughoudend moeten zijn: de smaak van López is even veelzijdig (Van Beethoven tot Black Eyed Peas) als eigenwijs (Keith Jarrett als achtergrondmuziek). Wat valt eraan toe te voegen? Misschien dat López raad weet met de vreemdste plaat van Bob Dylan, Self Portrait, met op de hoes een zelfportret van Dylan, maar grotendeels zonder nieuwe liedjes.

Boekentip K. Schippers – en eigenlijk is een flink deel van zijn oeuvre wel op haar van toepassing, want het verlekkerde, liefdevolle gedetailleerde kijken van K. Schippers is López op het lijf geschreven. Maar we kiezen voor Waar was je nou, een prachtige roman waarin mensen in en uit foto’s springen.

Tot slot Wat bemoediging voor een zoekend fotograaf: focus, concentratie! En acceptatie van het heden: pas sinds een eeuw kun je fotograaf zijn, er moet voor López dus nog veel te ontdekken zijn. Dat haar buurman dan geen Da Vinci kan zijn, realiseert de culturele therapeut zich best, maar de fotografie is van alle kunstvormen misschien wel het meest in beweging. En Anaïs heeft nog zo veel tijd: knijp de ogen samen en belicht het beeld net iets langer.