Achtergrond Alle ogen zijn gericht op de G20 in Sint-Petersburg

Redacteur Buitenland

In Sint-Petersburg zijn er vandaag en morgen maar liefst drie bijeenkomsten.

Er is de officiële topconferentie van de G20. Hier wordt gepraat over de wereldeconomie.

Er is een officieuze wandelgangentop. Die gaat over het Syrische aanvalsplan van Barack Obama.

En er is een schaduwtop. Daar worden de rechtstatelijke nieren van gastheer Vladimir Poetin geproefd.

Die laatste top is voor veel Russen het interessantst. Obama heeft aangekondigd buiten kantooruren ook mensenrechtenactivisten te willen ontmoeten. Nikolaj Aleksejev, de man achter de eerste Gay Pride in Moskou, is daarom gisteren op weg naar Sint-Petersburg gegaan.

De formele top lijkt het enige programmaonderdeel van de G20 waar Poetin en Obama, tegenpolen in Sint-Petersburg, elkaar zouden moeten kunnen vinden. In het Konstantinovski Paleis, iets buiten de stad, is onder meer een plan aan de orde om actie te ondernemen tegen belastingontwijking via fiscale paradijzen zoals de Kaaimaneilanden.

Consensus? Ver te zoeken

Alle ogen zijn gericht op de officieuze en belangrijkste top in Sint-Petersburg, die over de eventuele sancties tegen het bewind van Assad in Syrië. Daar is de consensus vooralsnog ver te zoeken. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zei dinsdag: „Laten we hopen dat de top Poetin van gedachten doet veranderen als de president (Obama) het bewijsmateriaal op tafel legt.”

Een dag nadat Obama steun verwierf van de Senaat en van twee leiders in het Huis van Afgevaardigden, gaf president Poetin gisteren een interview aan de Russische televisie en een Amerikaans persbureau. Hierin zei hij in nette bewoordingen dat er zonder hem geen legitieme internationale actie mogelijk is.

Rusland sluit deelname aan een militaire operatie niet uit, zei Poetin, maar dan is een besluit daartoe van de Veiligheidsraad onontbeerlijk. En zo’n besluit is volgens Poetin weer ondenkbaar zonder onomstotelijk bewijs dat de Syrische regering zelf schuldig is aan de gifgasaanval twee weken geleden, en niet een van de rebellengroepen of Al-Qaeda.

Kortom, wie wil het laatste woord hebben bij een interventie in Syrië? Niemand minder dan Poetin zelf!

Rusland weet zich daarbij gedekt door China, dat ook tegen een internationale interventie is. Het komt president Xi Jinping goed uit dat Poetin, met wie hij sinds zijn aantreden de banden heeft aangehaald, het voortouw neemt. Als Poetin onverwacht gaat schuiven, dan ontkomt Xi er niet aan om kleur te bekennen. Waarschijnlijk zal hij ook dan tegen buitenlandse inmenging zijn.

Omgekeerd zal Obama proberen om de andere landen niet van zich te vervreemden. De regeringsleiders Francois Hollande (Frankrijk), Tayyip Erdogan (Turkije) en koning Abdullah (Saoedi-Arabië) staan openlijk aan zijn zijde, David Cameron (Groot-Brittannië) na zijn nederlaag vorige week in het Lagerhuis alleen persoonlijk. De EU, Canada, Mexico, Duitsland, Italië, Japan, Zuid-Korea en Australië zullen ook weinig amok maken als het erop aankomt.

Hoe hartstochtelijk zijn de opvattingen van India, Brazilië, Zuid-Afrika, Indonesië en Argentinië? En welke consequenties verbinden ze daaraan? Als deze landen het uit desinteresse laten bij gemor, dan kan Obama in Sint-Petersburg een kleine publicitaire slag slaan: door het beeld te scheppen dat, als het gaat om steun aan Assad, de verhouding eigenlijk 18-2 (Rusland en China) is.

Afgelopen week kreeg Poetin een grotere machtspositie in de schoot geworpen, vooral dankzij de nederlaag die Cameron leed en het besluit van Obama om toch eerst het Congres te raadplegen. Maar in eigen huis moet Poetin nu op eieren lopen. Als hij in het Konstantinovski Paleis net zo overmoedig opereert als in Rusland zelf, dan loopt hij het risico die winst van afgelopen weken weer te verspelen.