Zo worden statusverschillen in stand gehouden

Vandaag een aflevering in de serie ‘de vele dingen die niet eerlijk zijn in het leven’. Als iemand met een lage status om hulp vraagt, wordt dat gezien als een teken van zwakte, van afhankelijkheid. Stereotiep voorbeeld: een vrouw die de weg vraagt. Vrouwen hebben nog steeds een lagere sociale status dan mannen, en inderdaad, een vrouw die de weg vraagt, wordt traditioneel gezien als niet in staat om zelf goed na te denken. En dat bevestigt weer dat vrouwen minder respect zouden verdienen dan mannen.

Maar als iemand met een hóge status om hulp vraagt, schrijven Israëlische psychologen in een artikel dat vorige week online kwam bij Journal of Personality and Social Psychology, dan wordt dat heel anders geïnterpreteerd. Dan zien mensen het als een teken van de actieve, oplossingsgerichte houding van zo’n persoon – en die hoge status wordt dan gezien als verdiend. Het is één manier waarop statusverschillen in stand worden gehouden – Helping them stay where they are, heet het artikel.

De psychologen interpreteren status breed. In hun onderzoek vergeleken ze hoe hun proefpersonen reageerden op mensen die hulp vragen bij IQ-testachtige opgaven (wiskundige vergelijkingen, verbale analogieën), als die mensen in een rijke of juist een heel arme wijk wonen, of als die mensen over het algemeen goed zijn in zulke opgaven of niet. Ze zagen steeds hetzelfde patroon: als iemand met hoge status (slim, rijk) hulp vraagt, wordt die als competenter, actiever en gemotiveerder gezien dan iemand met een lage status die hulp vraagt.

Interessant is bovendien wat voor hulp de proefpersonen gaven (85 tot 90 procent was bereid te helpen). Aan mensen met een hoge status gaven ze meestal tips en uitleg; aan mensen met een lage status gaven ze meestal direct het antwoord. Alsof die laatsten toch nooit zelfstandig zulke opgaven zouden leren maken.

Stel je voor hoe frustrerend zoiets kan zijn op het werk: je wilt hoger, verder, meer, maar mensen zien je op een of andere manier als ‘laag’, want laagopgeleid, allochtoon, vrouw, dik of gehandicapt. Daardoor worden je vragen om hulp niet geïnterpreteerd als actieve manier om vooruit te komen, maar als dom of lui. Terwijl degene naast je vergelijkbare vragen stelt en goede, constructieve hulp krijgt.

Wat daaraan te doen? Vraag niet vaag om hulp, laten de psychologen zien. Vraag expliciet om uitleg die je helpt om een probleem de volgende keer zélf te kunnen oplossen. Iemand met een lage status die zo om hulp vroeg, wordt zelfs gunstiger beoordeeld dan iemand met een hoge status.