Prachtige regelingen, daar gaan we in snijden

Minister Asscher gaat bezuinigen op de kinderbijslag en aanverwante toeslagen Dat moet 800 miljoen euro opleveren Maar een meerderheid in de Eerste Kamer is er niet

foto evelyne jacq

politiek redacteur

Het lijkt het laatste voorbeeld van de nieuwe ramkoers van het kabinet. Zonder steun van de oppositie wordt een ingrijpende bezuiniging door de Tweede Kamer geduwd en vervolgens voorgelegd aan de senaat, waar de coalitie van VVD en PvdA geen meerderheid heeft. Als het niet goedschiks gaat met de oppositie, moet het maar kwaadschiks.

Gisteren presenteerde minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) zijn plannen om de wildgroei aan zogeheten kindregelingen aan te pakken naar de Tweede Kamer. Vrijwel ieder gezin wordt geraakt door de bezuiniging van 800 miljoen euro op de kinderbijslag en aanverwante toeslagen. „Ook op dit onderdeel van onze verzorgingsstaat zal bezuinigd moeten worden”, zei Asscher. Vooral alleenstaande ouders die leven van een minimale bijstandsuitkering gaan er fors op achteruit.

Asscher wil, zo zei hij gistermiddag, snijden in „het prachtige maar complexe woud aan kindregelingen”. In de loop der jaren zijn er elf regelingen ontstaan die specifiek ouders financieel ondersteunen. Van de kinderbijslag en de kinderopvangtoeslag tot gratis schoolboeken en fiscaal gunstig ouderschapsverlof. Daarvan moeten er zeven verdwijnen. Schoolboeken zijn weer voor eigen rekening en uit onderzoek is gebleken dat de financiële prikkel voor ouders die verlof willen opnemen helemaal geen zin heeft. Alleen de kinderbijslag, het inkomensafhankelijke kindgebonden budget, de kinderopvangtoeslag en de fiscale korting blijven bestaan.

Over de opschoning en versimpeling van al die verschillende regelingen zijn coalitie en oppositie het wel eens. Meerdere partijen benoemden dat in hun verkiezingsprogramma en ook Asschers voorganger Henk Kamp was het al van plan. Maar oppositiepartijen zijn gekant tegen de bezuiniging die het kabinet aan de hervorming koppelt. In al die regelingen gaat op dit moment 10,1 miljard euro per jaar om. Dat bedrag moet met 800 miljoen omlaag.

Asscher maakte een einde aan speculatie dat de algemene kinderbijslag inkomensafhankelijk zou worden. Die blijft voor iedereen hetzelfde, maar wordt wel minder. Nu leveren kinderen meer op naar mate ze ouder worden, dat verschil verdwijnt. Ook wordt de hoogte van de toeslag de komende jaren bevroren. Een gezin met drie kinderen tussen 12 en 18 krijgt medio 2016 bijna 1.000 euro minder dan in de huidige situatie.

Het kindgebonden budget moet ouders met een laag inkomen ondersteunen en een aantal van de verdwijnende regelingen vervangen. Dat alleenstaanden met een minimale uitkering er maar ruim 500 euro op achteruitgaan, komt doordat op dit moment niet werken voor hen loont. Ze zijn beter af in de bijstand dan met een baan en dat wil Asscher omkeren. Hij noemt de achteruitgang in inkomen „acceptabel”, omdat lage inkomens „op andere plekken in het regeerakkoord worden ontzien”.

Alle oppositiepartijen protesteren tegen zijn voorstel, met verschillende argumenten. Het CDA verzet zich tegen de „onverstandige en oneerlijke” nivellering waar middeninkomens het slachtoffer van zijn. D66 wil ouders alleen geld afpakken als daar „investeringen tegenover staan” in het onderwijs of de kinderopvang. GroenLinks wil ook dat laatste en noemt de klap die minima krijgen „niet sociaal”. Ook SP, PVV, Christenunie en SGP steunen de plannen niet.

Met het oog op de minderheid in de Eerste Kamer probeerde het kabinet voor de zomer tot een akkoord te komen met D66 en GroenLinks, de meest waarschijnlijke kandidaten om de hervorming aan een meerderheid te helpen. Beide kanten geven elkaar de schuld van het vastlopen van die gesprekken.

De plannen die Asscher presenteerde zijn een uitwerking van het regeerakkoord en komen op geen enkele manier tegemoet aan de eisen die de oppositiepartijen hebben gesteld. De hervorming en de bezuiniging van Asscher lijken daarmee kansloos in de Eerste Kamer, maar alle partijen houden de deur open voor nieuwe onderhandelingen. Tot het voorstel in de senaat wordt behandeld, kan nog een compromis gezocht worden. Dan moet het kabinet de oppositie na Prinsjesdag wel met wat wisselgeld tegemoet komen.