Nokia: verpatst door Steve & Stephen

De liefhebbers van complottheorieën kunnen hun lol op met Microsofts overname van Nokia. Werd het Finse erfgoed verpatst door een paard van Troje?

Boze tongen beweerden het in 2010 al, toen voormalig Microsoft-directeur Stephen Elop de leiding van Nokia op zich nam: Elop is een vooruitgeschoven pion. Een paard van Troje, bij Nokia naar binnen geschoven om het Finse erfgoed te veroveren.

Drie jaar later lijkt de complottheorie te kloppen. Nu Microsoft voor 5,4 miljard euro Nokia’s smartphone-tak overneemt, vergt het weinig fantasie te denken dat dit scenario daadwerkelijk op tafel lag in Microsofts hoofdkantoor in Redmond, vlakbij Seattle. Elop gaat weer terug naar Microsoft.

Stephen Elop, verantwoordelijk voor de zakelijke divisie van Microsoft, maakt in september 2010 de overstap naar Nokia. De telefoonfabrikant herbezint zich op zijn besturingssysteem. De pogingen om met Intel een antwoord te verzinnen op de succesvolle iPhone lopen op niets uit.

Elop stuurt begin februari 2011 een donderpreek rond die de Finnen naar adem doet happen: hij verklaart het Symbian-platform tot een kansloze exercitie en veegt de vloer aan met Nokia’s trage pogingen te innoveren.

Een paar dagen later komt de aap uit de mouw. Elop zoekt en vindt een alternatief besturingssysteem. Hij voert eerst gesprekken met Google over het gebruik van Android. Maar Microsoft belooft Nokia een betere deal: veel ondersteuning met marketing en een douceurtje van 250 miljoen dollar per jaar.

Op 11 februari 2011 schudt Stephen Elop Steve Ballmer, zijn toenmalige baas bij Microsoft,de hand op een bijeenkomst in Londen. Glunderend bezegelen Steve & Stephen de strategische samenwerking, waarbij Nokia zijn toekomst in handen legt van Windows Phone.

Vervolgens regent het berichten over reorganisaties en massaontslagen. Nokia wordt gekortwiekt, in de top, de productie en research. Zomer 2012 kondigt Nokia nog eens 10.000 ontslagen aan. Ook bij de netwerktak Nokia-Siemens wordt fors gesneden.

De eerste Nokia Lumia-telefoon met Windows Phone wordt al in het najaar 2011 aan de pers getoond – voor Nokia een snelheidsrecord. Maar het marktaandeel van Nokia in de smartphonemarkt blijft kelderen en de verliezen lopen op. Andere fabrikanten, zoals Samsung en HTC, zijn zeer terughoudend met het maken van Windows Phone-toestellen. Nokia moet in zijn eentje vechten tegen Apple en Google, een positie die niet lang houdbaar is.

Microsoft koopt Nokia op een handig moment. In 2010 was de beurswaarde van het bedrijf nog drie keer zo hoog. De meest ingrijpende reorganisaties zijn al uitgevoerd en de medewerkers zijn getraind om te denken in het belang van Windows Phone. Dat scheelt heel wat teambuildingsdagen en vlotten bouwen zodra de fusie een feit is.

Veel Finnen voelen zich bestolen door Microsoft. Nokia was de belangrijkste motor van de Finse economie, al haperde die al wel: in 2000 droeg Nokia nog 4 procent bij aan het Finse nationaal product, in 2010 was dat nog 1,6 procent.

De verkoop tekent vooral de teloorgang van de Europese telecomsector. Tussen grofweg 1990 en 2010 dicteerden bedrijven als Ericsson, Nokia, Siemens en Alcatel de mobiele wereld met gsm-technologie. Dat was in de tijd dat je een telefoon gebruikte om te bellen, niet om te facebooken of te appen. Nu worden onze smartphones bestuurd door Zuid-Korea en Silicon Valley. En een beetje door Redmond.

Microsoft ziet het helemaal zitten, blijkt uit de optimistische brief die de topmannen Ballmer en Elop gisteren schreven aan het personeel. Steve Ballmer gaat met pensioen, Elop is een serieuze kandidaat om hem op te volgen.

‘Aha’, zeggen complotdenkers dan.