Met röntgenogen door schilderijen kijken

De fascinerendste momenten van Gerhard Richter – Painting zijn die waarop we de 81-jarige schilder in zijn atelier aan het werk zien. Richter heeft heel uiteenlopende stijlen beproefd: van wazige fotorealistische portretten tot op kleurstalen gebaseerde werken met honderden gekleurde vlakjes, en van fijnschilderingen van kaarsvlammen en wolken, overgeschilderde familiefoto’s en krantenberichten tot glaskunst.

De laatste jaren maakt hij grote gekleurde abstracten, waarvoor hij verf opbrengt en afschraapt met een ‘squeegee’, een enorme zeem. Het schilderen krijgt zo meer iets van het werk van een geoloog die aardlagen afpelt of een restaurateur die onder vele verflagen restanten van fresco’s ontdekt. Maar bij Richter is het niet alleen blootleggen, maar ook bedekken. En dat meerdere malen achter elkaar.

Van al die verborgen schilderijen en kleuren heb je als museumbezoeker geen weet. Dankzij filmmaakster Corinna Belz, die drie jaar in Richters atelier verbleef, krijgen we röntgenogen waarmee we door Richters schilderijen, leven en werk gaan kijken. En komen we iets meer te weten van de conceptuele ideeën van deze in de voormalige DDR geboren kunstenaar wiens werk achter het IJzeren Gordijn ‘te bourgeois’ was en in het Westen soms als kitsch gold. Dat werk is vaak vooral anti-ideologisch, zoals zijn omstreden serie portretten van leden van de terroristische Rote Armee Fraktion in de jaren tachtig.

Dana Linssen