Met Nokia verdwijnen de laatste mobieltjes uit Europa

Microsoft neemt de trots van Finland over Het bedrijf was al grotendeels in Amerikaanse handen Alleen de goedkoopste telefoons heten straks nog Nokia

Redacteur Technologie

Wat houdt de deal in?

Gisteren werd bekend dat softwarebedrijf Microsoft de telefoondivisie van het Finse Nokia* overneemt voor 5,4 miljard euro. Zo hoopt het bedrijf zijn achterstand in te halen op concurrenten Google en Apple, die nu de smartphone-industrie leiden.

Microsoft koopt de tak die mobiele apparaten maakt, goed voor een jaaromzet van 14,9 miljard euro. Als de deal wordt goedgekeurd komen 32.000 Nokia-medewerkers begin 2014 in dienst van Microsoft, dat op dit moment bijna 98.000 medewerkers telt.

De overname komt niet als een verrassing: in 2011 sloten Microsoft en Nokia al een pact; twee voormalige machtsblokken die de strijd aanbinden met Apple en Google. Die twee bedrijven hebben de bestaande machtsverhoudingen in de computer- en telecomindustrie ingrijpend veranderd.

Microsoft was dominant in personal computers en zakelijke software, Nokia was jarenlang de grootste telefoonfabrikant ter wereld. Maar ze hadden allebei geen antwoord op de iPhone van Apple en Android, het gratis mobiele besturingssysteem dat Google op de markt bracht. Nokia verloor zijn leidende positie aan Samsung (dat vooral Android-telefoons verkoopt). Het besturingssysteem Windows Phone heeft ondanks alle marketinggeweld nog slechts 4 procent van de smartphonemarkt in handen.

Wat is er misgegaan bij Nokia?

Ooit was Nokia koning van de wereldwijde telefoonmarkt: in 2008 bedroeg het marktaandeel van de Finnen 40 procent. Maar dat was vóór de smartphonerage. Het ging mis toen de iPhone van Apple (geïntroduceerd in 2007) mondiaal beschikbaar werd.

Nokia hield vast aan Symbian, het besturingssysteem dat niet of nauwelijks geschikt was voor aanraakbesturing. Terwijl de wereld veranderde, bleef Nokia alleen zeggen dat het ging veranderen. Topman Olli-Pekka Kallasvuo – bijnaam OPK – was niet erg doortastend. Zijn poging om met Intel een alternatief besturingssysteem te ontwikkelen, mislukte.

In 2010 werd Stephen Elop, eerder van Microsoft, de eerste niet-Finse topman van Nokia. Elop werd bekend als de man van de burning platform-theorie: hij vergeleek Symbian als een brandend olieplatform waar Nokia zo snel mogelijk vanaf moest springen.

Dat gebeurde. Met Windows Phone als besturingssysteem is Nokia beter gewapend om Google en Apple te lijf te gaan. Hoewel de verkoop van de nieuwste Lumia-telefoons met het Windows-besturingssysteem behoorlijk steeg (7,4 miljoen in het afgelopen kwartaal, meer dan de 6,8 miljoen Blackberry-toestellen), blijft het marktaandeel nog ver achter bij dat van Android (bijna 80 procent). Dat komt vooral doordat andere fabrikanten het Windows-systeem amper omarmen.

De teloorgang van Nokia is terug te vinden in de beurskoers: van bijna 40 euro in 2007 tot 4 euro nu. Gisteren vloog de koers wel met 40 procent omhoog toen bekend werd dat Nokia zijn smartphonetak verkoopt – de koers van Microsoft daalde daarentegen met 5 procent.

Wat zijn de voordelen voor beide bedrijven?

Microsoft is niet meer afhankelijk van andere fabrikanten, die al dan niet hun besturingssysteem willen gebruiken. Ze kunnen hardware en software nu beter integreren, zoals Apple dat doet. Microsoft bouwt daarom al een eigen tablet-pc, de Surface PC.

Microsoft betaalt 3,79 miljard euro voor de divisie devices and services en nog eens 1,65 miljard om Nokia’s patenten te mogen gebruiken. De strijd om de smartphone wordt de afgelopen jaren vooral via de rechter gespeeld: Apple en Samsung bevechten elkaar via patenten op software. Ook Microsoft en Nokia waren regelmatig bij patentdisputen betrokken. De uitvindingen van de oude telecomreuzen zijn kostbare munitie.

Om die reden kocht Google al in 2011 de zieltogende telefoonmaker Motorola. Motorola’s patenten zijn veel geld waard. Ook de patenten van BlackBerry, dat op instorten staat, zijn een aantrekkelijke prooi. Microsoft lijkt een logische koper.

Nokia is af van de verlieslijdende telefoontak. Het marktaandeel in smartphones was zó ver gedaald, dat het onmogelijk was het hoofd boven water te houden. Samsung verkoopt de meeste smartphones, Apple maakt in dit segment de meeste winst.

Microsoft koopt Nokia op een handig moment. De meest ingrijpende reorganisaties zijn al uitgevoerd, het bedrijf is afgeslankt en de medewerkers zijn al ‘gehersenspoeld’ om te denken in het belang van Windows Phone – dat wat de redding van Nokia had moeten zijn. Dat scheelt straks heel wat teambuildingsdagen en vlotten bouwen. De meeste fusies gaan immers stuk op cultuurverschillen. Typisch voorbeeld: de optimistische brief die topmannen Steve & Stephen (Ballmer & Elop) gisteren schreven aan het personeel. Steve Ballmer gaat met pensioen, Elop is een serieuze kandidaat om hem op te volgen.

En wat gebeurt er met Nokia?

Nokia kan zich nu verder concentreren op de netwerktechnologie en navigatiesoftware – het HERE-platform dat is gebouwd op Navteq-kaarten. De netwerktak werd vorige maand teruggekocht van Siemens.

Nokia blijft ook telefoons maken, maar alleen de simpele toestellen die nog werken op Symbian, het vorige besturingssysteem. Alleen die dragen nog de naam Nokia. Microsoft krijgt de merknamen van smartphones in handen: Lumia en Asha. Met de merknaam Nokia hebben ze bij het hoofdkwartier van Microsoft in Redmond weinig op.

Wat betekent dit voor de consument?

Windows Phone-toestellen zijn straks een product van Microsoft zelf, gebouwd door het voormalige Nokia. De smartphones zullen een Surface-merk krijgen of een Windows- of Microsoft-logo dragen. Microsoft belooft plechtig om Windows Phone aan andere fabrikanten te blijven licenseren. Maar andere telefoonmakers, zoals HTC en Samsung, zullen nog voorzichtiger zijn om toestellen met Windows Phone te gaan maken.

Op de lange termijn zal Windows Phone het redden, denken analisten. Het toverwoord blijft software: Microsoft moet ervoor zorgen dat het vooraan in de rij staat bij ontwikkelaars. Die schrijven hun apps doorgaans eerst voor Apple (want makkelijker en lucratiever), dan voor Android (complexer, maar met een grotere reikwijdte). Aan het vernieuwde Microsoft de taak om de ontwikkelaars te paaien en te blijven paaien.

Wat betekent dit voor Finland?

Als 32.000 mensen de overstap naar Microsoft maken, werken er nog 56.000 mensen voor Nokia. Het gros werkt in het buitenland. Het hoofdkantoor in Espoo werd eind vorig jaar al verkocht om kosten te besparen: leasen is goedkoper. Een andere centrale Finse vestiging, in Salo, was al grotendeels uitgekleed.

Nokia was de belangrijkste motor van de Finse economie. In 2000 droeg Nokia nog 4 procent bij aan het Finse nationaal product, in 2010 was dat nog 1,6 procent. Het Finse nationalistische gevoel loopt een deuk op – veel Finnen voelen zich bestolen door Microsoft – maar de verkoop van Nokia tekent de teloorgang van de Europese telecomsector. Tussen grofweg 1990 en 2010 dicteerden bedrijven als Ericsson, Nokia, Siemens en Alcatel de mobiele wereld met gsm-technologie. Dat was in de tijd dat je een telefoon gebruikte om te bellen, niet om te Facebooken of te appen. Europa heeft het nakijken: de smartphone wordt gedicteerd door Zuid-Korea en Silicon Valley. En een beetje door Redmond.

Met medewerking van Frank Huiskamp