Kleurloos portret van een digitale goeroe

Jobs begint in 2001 met een van de befaamde speeches van Appletopman Steve Jobs, de introductie van de iPod: de apotheose. En schakelt dan dertig jaar terug in de tijd, naar een piepjonge Jobs die op blote voeten over de campus van Reed College loopt: het bescheiden begin.

Zo doe je dat in biopics, biografische films. Zoals veel hippies in 1971 ziet Steve Jobs eruit als vriendelijke Jezus. In 1974 zoekt hij samen met vriend en latere Applemedewerker Daniel Kottke in India naar een goeroe. Het zijn symbolische scènes die vooruitwijzen naar de latere reputatie van Steve Jobs (1955-2011), die door zijn bewonderaars wordt gezien als goeroe of Messias. Zijn productpresentaties vol visionaire vergezichten zijn legendarisch.

De film toont in vogelvlucht alle hoogte- en (weinige) dieptepunten uit het leven van Jobs: zijn studietijd, de beginjaren van Apple in de garage van zijn stiefvader, de introductie van de Macintosh-pc, de keiharde strijd met het Applebestuur, zijn ontslag en triomfantelijke terugkeer bij Apple. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de minder aangename kanten van de licht autistische captain of industry, maar de balans slaat uiteindelijk door naar bewondering.

Biografische films bevatten altijd één moment dat alles verklaart, de sleutel tot iemands persoonlijkheid biedt. In Jobs zit een korte scène waarin gememoreerd wordt dat hij door zijn biologische ouders werd afgestaan voor adoptie: een afwijzing die in zijn ziel gekerfd staat. Volgens de film maakte dit hem tot een bikkelharde zakenman. Zonder wroeging ontslaat hij bijvoorbeeld jeugdvriend Daniel Kottke als deze een blok aan zijn (professionele) been wordt.

Ook heeft hij moeite zich te hechten: zakelijke ambitie is vele malen belangrijker dan een privéleven. Ondanks zijn eigen adoptiegeschiedenis weigert Jobs zijn dochter Lisa te erkennen. In een van de pijnlijkste scènes stuurt hij zijn zwangere vriendin de laan uit en blijft hij koppig benadrukken dat het kind in haar schoot niet van hem is.

De verstotene verstoot zijn eigen kind: het is een overbekend verhaal. Toch: aan het eind van de film ligt Lisa opeens op de bank bij Jobs thuis. Kennelijk heeft hij in de tussenliggende jaren andere ideeën over het vaderschap gekregen, hoewel deze omslag verder niet verklaard wordt. Die omissie tekent deze film. Hij scheert langs Jobs’ leven, maar geeft nauwelijks diepere inzichten. Die worden hopelijk wel geboden door een tweede film over hem die nu in de maak is, waarvoor Aaron Sorkin (The Social Network, The Newsroom) het scenario schrijft.

André Waardenburg