Kies een niche, en en je komt er wel

Zestien procent van de jongeren heeft geen baan De strijd is bikkelhard Met welke vaardigheden maak je de meeste kans?

Illustratie Veronique de Jong

Net afgestudeerden met ambitie, let op – en raak niet ontmoedigd: deze zes vaardigheden zou je in huis moeten hebben als je aan het werk gaat, volgens twee onderzoekers van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht.

1. Specifieke kennis van één onderwerp en analytisch kunnen denken

2. Omgaan met onzekerheid (denk: tijdelijke contracten, werken op projectbasis) plus de flexibiliteit om je om te scholen naar ander soort werk

3. Creatieve, vernieuwende ideeën bedenken, vooral op ICT-gebied

4. Daarmee ook je baas en omgeving kunnen overtuigen

5. Samenwerken met uiteenlopende mensen van verschillende nationaliteiten (in het Engels) 6. Commercieel denken, je eigen minionderneming zijn, of je nu bij een bedrijf werkt of voor jezelf

Zestien procent van de Nederlandse jongeren heeft geen baan, de strijd is bikkelhard. En nooit eerder waren de verwachtingen die bedrijven hebben van afgestudeerden zo hoog, zeggen ROA-onderzoekers Martin Humburg en Rolf van der Velden, die het rapport What is expected of higher education graduates in the 21st century? schreven. Ze wijten dat aan een mix van trends die ze met literatuur naast elkaar hebben gezet: de toenemende waarde van kennis, de ICT-revolutie, globalisering, de structuur van de economie die aan het veranderen is (door opkomst dienstensector in westerse landen) en de onzekerheid van de crisis. Ze zeggen in feite: als je met deze trends je voordeel doet, kom je er wel. Vooral met ICT-kennis heb je een streep voor. Bedrijven hebben die nodig om te overleven.

Het hoger onderwijs is de plek waar je een deel van die vaardigheden op zou moeten doen. Toch is daar gebrek aan visie, vinden de onderzoekers. Ze geven tips aan de scholen. Bijvoorbeeld: beter een mix van studenten die allemaal goed zijn in één van de zes vaardigheden, dan proberen de ideale kandidaat af te leveren, met als risico dat hij ‘een beetje van alles’ heeft. En: onderschat de kracht van specifieke kennis niet. De gedachte dat studies juist generalistischer moeten worden, wijzen ze af.

Ook Joop Hazenberg (35), schrijver van boeken over de ‘netwerkgeneratie’ (huidige twintigers en dertigers) denkt als je als jonge hoogopgeleide een niche kiest, je sneller een baan hebt. „Iets waar alleen jij heel goed in bent en waar markt voor is. Je wordt bijvoorbeeld datajournalist, richt je op mobiel bankieren, weet alles van de problematiek van economische krimpgebieden, of je wordt appbouwer. Met dat soort specifieke skills weten mensen je te vinden.”

Hazenberg ziet vooral ondernemerschap achterblijven, en dat heeft gevolgen voor de hele Europese economie. „Er zou veel meer begeleiding en ondersteuning moeten zijn vanuit de overheid en het onderwijs.” De jongeren, die willen wel. Hazenberg roept de Europese overheden op tot actie: „Kom op, niet zo schaapachtig. We hebben concurrentie van India en de VS. De volgende Google moet uit Europa komen.”