Het karakter van zzp’ers

De typische zelfstandige staat meer open voor nieuwe ervaringen, maar is ook minder zorgvuldig dan de gemiddelde werknemer.

Nicole Bosch, opgeleid als econometrist en verbonden aan het CPB, was benieuwd of de persoonlijkheid van zelfstandigen wezenlijk anders is dan die van mensen die voor een baas werken. Ze ging het na, samen met twee medeonderzoekers, en publiceerde er vorige week over in het vakblad Economische Statistische Berichten.

Schets de persoonlijkheid van de typische zelfstandige eens?

Bosch: „Een zelfstandige staat meer open voor nieuwe ervaringen en is bereid beduidend meer risico te nemen dan iemand die in loondienst is. Hij is ook minder goedaardig, minder nauwkeurig en kennelijk ook iets labieler dan gewone werknemers. Die zijn emotioneel gemiddeld wat stabieler.

„Mensen die voor zichzelf werken, hebben het imago al dat ze een andere persoonlijkheid hebben dan de gemiddelde werknemer. Ze zouden makkelijker op vreemden afstappen, creatiever en minder behoudend zijn. Wat blijkt? Dat klopt.”

Waar blijkt dat uit?

„Persoonlijkheid kun je niet meten. We hebben onze gegevens gehaald uit de DNB (De Nederlandsche bank) Household survey waarin onder meer vragen zijn opgenomen over gedrag. Daarin staan stellingen als, ‘Ik barst van de ideeën’, ‘Ik leef mee met anderen’ of ‘Ik maak er vaak een puinhoop van’. De antwoorden daarop worden samengevat in vijf kenmerken. In de psychologie heten die de Big Five (openheid voor ervaringen, zorgvuldigheid, extraversie, goedaardigheid, emotionele stabiliteit). De enquête is ingevuld door 1.647 werkenden, onder wie zo’n 150 zelfstandigen.”

Wat kun je met deze kennis?

„Andere kenmerken over zelfstandigen kenden we al: dat ze relatief wat ouder en hoger opgeleid zijn bijvoorbeeld. Maar we wisten niet wat voor persoonlijkheid ze hebben. Dat is nuttig, bijvoorbeeld als je kijkt naar het overheidsbeleid om innovatie te stimuleren. Sluiten die maatregelen wel aan bij de doelgroep? In dit geval kun je concluderen dat dit beleid inderdaad juist dit soort mensen aanspreekt. Ze zijn creatief, flexibel en willen best risico nemen.

„Wat je niet weet, is hoe het zelfstandig ondernemerschap de persoonlijkheid van mensen verandert. Veel mensen denken dat de persoonlijkheid van iemand vaststaat, maar dat is niet zo. Persoonlijkheid is aan verandering onderhevig. Ik ben benieuwd of een aantal jaar ondernemerschap iemand meer flexibel of extraverter maakt. Dat zou ik willen onderzoeken.”