Wat moet KPN met bonden zonder ballen?

Het zal je maar gebeuren, als vakbondsonderhandelaar. De schoonzoon van miljardair Carlos Slim, de bovenbaas van het Mexicaanse telefoonbedrijf América Móvil, komt uitleggen wat de pater familias wil met KPN. Je reageert enthousiast. Vervolgens blijk je alleen te staan. De ondernemingsraad vraagt juist om politieke interventie. De stichting die de continuïteit van KPN behartigt werpt een blokkade op tegen de overname.

Toegegeven: helemaal alleen sta je niet als vakbondsman. Ook beleggers en speculanten reageerden opgetogen op het overnamebod. Het punt is: dat doen ze altijd.

Van vakbonden die opkomen voor de belangen van de werknemers van KPN en bijvoorbeeld toeleveranciers zou je wat anders verwachten dan wat de Volkskrant vorige week optekende na hun ontmoeting met directeur Hajj van América Móvil. Je verwacht niet dat vakbondsmensen met complimenten strooien à la „Ik was een stuk positiever na het gesprek dan ervoor” en dat ze meedenken met Hajj zoals in:„Waarom brengen jullie dat niet gewoon in de publiciteit?” Je verwacht niet dat een vakbondsman zegt: nu moet KPN rekening houden met de kortetermijnbelangen van zijn aandeelhouders, maar na een overname alleen met de langetermijnbelangen van één aandeelhouder. Je verwacht niet dat een onderhandelaar voetstoots onmacht etaleert en zegt: „Natuurlijk kunnen we geen eeuwigdurende garanties krijgen over de werkgelegenheid en over bijvoorbeeld de plaats van het hoofdkantoor, maar die garanties krijg je nergens.”

Nee, zeker niet als je wel stroop smeert, maar geen substantiële eisen stelt. Zeker niet als je je baseert op de fictie dat América Móvil alleen langlopende belangen heeft die kennelijk op miraculeuze wijze gunstig uitpakken voor de belangen van je leden. Als je uitgaat van de fictie dat beleggers op de beurs inhalige lieden zijn die eigenlijk elke dag dividend willen, terwijl grootaandeelhouder Slim rustig afwacht tot KPN ooit in de toekomst een eurootje dividend naar Mexico City overmaakt. Alsof América Móvil zelf ook niet beursgenoteerd is. Met van die aandeelhouders met kortetermijnbelangen.

De uitlatingen van vakbondsonderhandelaars maken een naïeve indruk. Onmacht? Onkunde? Leren ze tegenwoordig op de kaderschool dat optimisme en positivisme de beste resultaten opleveren? Een vakbond die een overnamebod bij voorbaat bijna verwelkomt, heeft geen poot meer om op te staan als later bijvoorbeeld een gang naar de rechter nodig is. Het geeft te denken dat deze miljardenovername bij de FNV kennelijk in handen is van de Abvakabo, die behartiger van belangen van werknemers in de (semi)publieke sector. Ja, KPN was negentien jaar geleden in staatshanden. Het feit dat FNV Bondgenoten, die werknemers organiseert in de marktsector, hier niet aan zet is, suggereert hokjesgeest en spruitjeslucht.

Een vakbond die over een overname onderhandelt kan zich spiegelen aan wat topmanagers doen. Zij spreken boetebedragen af als de overname niet doorgaat, zoals vorig jaar realiteit werd toen de Europese Commissie de overname van het Nederlandse TNT verbood en de bieder, de Amerikaanse concurrent UPS, geen concessies wilde doen. Kassa. UPS moest 200 miljoen euro betalen.

Doe wat de managers doen: zeg niet dat je toch geen garanties krijgt. Dit is het moment waarop de Mexicanen iets overhebben voor je instemming als KPN-vakbond. Eis wel garanties, maak afspraken en beding vooraf een vette en direct opeisbare boete als América Móvil tekortschiet.