Nokia, verrast door Steve en Stephen

Nokia-topman Stephen Elop en Microsoft-baas Steve Ballmer bezegelen de toekomst van Nokia al in februari 2011.

Liefhebbers van complottheorieën kunnen hun lol op met Microsofts overname van Nokia. De Finse telefoonfabrikant lijkt verrast door een Trojaans paard, afkomstig uit Redmond. Met de groeten van Steve en Stephen.

Boze tongen hebben het in 2010 al gefluisterd, meteen toen de voormalige Microsoft-directeur Stephen Elop de leiding van Nokia op zich nam: Elop is een vooruitgeschoven pion. Een Trojaans paard, bij Nokia naar binnen geschoven om het trotse Finse erfgoed te veroveren. Drie jaar later lijkt die complottheorie praktijk geworden. Nu Microsoft voor 5,4 miljard euro Nokia’s smartphonetak overneemt, vergt het weinig fantasie om te denken dat dit scenario daadwerkelijk op tafel heeft gelegen op Microsofts hoofdkwartier in Redmond.

Stephen Elop, verantwoordelijk voor de zakelijke divisie van Microsoft, maakt in september 2010 de overstap naar Nokia. Die telefoonfabrikant herbezint zich dan op zijn besturingssysteem. De pogingen om met Intel een antwoord te verzinnen op de succesvolle iPhone lopen op niets uit. Elop stuurt begin februari 2011 een donderpreek rond die de Finnen naar adem doet happen: hij verklaart het Symbian-platform tot een kansloze exercitie en veegt de vloer aan met Nokia’s trage pogingen tot innovatie.

Elop zoekt en vindt een alternatief besturingssysteem. Hij voert eerst gesprekken met Google over het gebruik van Android. Maar Microsoft belooft de Nokia een betere deal – zware ondersteuning met marketing en een douceurtje van 250 miljoen dollar per jaar. Op 11 februari 2011 schudt Elop de hand van Steve Ballmer, zijn voormalige baas bij Microsoft, op een bijeenkomst in Londen. Breed glunderend bezegelen Steve & Stephen de strategische samenwerking, waarbij Nokia zijn toekomst in handen legt van Windows Phone.

Microsoft weet zich verzekerd van een grote fabrikant voor zijn radicaal verbouwde mobiele besturingssysteem. Vervolgens regent het berichten over reorganisaties en massaontslagen. Nokia wordt gekortwiekt: in de top, maar ook in de productie en researchafdelingen. Zomer 2012 kondigt Nokia nog eens 10.000 ontslagen aan. Ook bij de netwerktak Nokia-Siemens wordt gesneden.

De eerste Nokia Lumia-telefoon met Windows Phone wordt najaar 2011 aan de pers getoond - voor Nokia een snelheidsrecord. Maar ondanks die vernieuwde Lumia blijft het marktaandeel van Nokia in de smartphonemarkt kelderen en lopen de verliezen op. Andere fabrikanten, zoals Samsung en HTC, zijn zeer terughoudend met het maken van Windows Phone-toestellen. Daardoor moet Nokia het in zijn eentje vechten tegen Apple en Google. De verliezen lopen op, de koers blijft dalen.

Microsoft koopt Nokia op een handig moment; in 2010 was de beurswaarde van Nokia nog drie keer zo hoog als nu. De meest ingrijpende reorganisaties zijn al uitgevoerd, en de medewerkers zijn getraind om te denken in het belang van Windows Phone. Dat scheelt heel wat teambuildingsdagen en vlotten bouwen zodra de fusie een feit is.

Als 32.000 mensen de overstap naar Microsoft maken, werken er nog 56.000 mensen voor Nokia. Het gros werkt in het buitenland. Het hoofdkantoor in Espoo werd eind vorig jaar al verkocht om kosten te besparen: leasen is goedkoper. Een andere centrale Finse vestiging, in Salo, was al grotendeels uitgekleed. Veel Finnen voelen zich daarom bestolen door Microsoft. Nokia was immers de belangrijkste motor van de Finse economie. In 2000 droeg Nokia nog 4 procent bij aan het Finse nationaal product, in 2010 was dat nog 1,6 procent.

De verkoop tekent vooral de teloorgang van de Europese telecomsector. Tussen grofweg 1990 en 2010 dicteerden bedrijven als Ericsson, Nokia, Siemens en Alcatel de mobiele wereld met GSM-technologie. Dat was in de tijd dat je een telefoon gebruikte om te bellen, niet om te facebooken of te appen. Europa heeft het nakijken: onze smartphones worden bestuurd door Zuid-Korea en Silicon Valley. En een beetje door Redmond.

Microsoft ziet het helemaal zitten, blijkt uit de optimistische brief die topmannen Steve & Stephen (Ballmer & Elop) gisteren schreven aan het personeel. De brief heet The Next Chapter.

Today’s agreement will accelerate the momentum of Nokia’s devices and services, bringing the world’s most innovative smartphones to more people, while continuing to connect the next billion people with Nokia’s mobile phone portfolio.

Voor beide heren geldt dit volgende hoofdstuk: Steve Ballmer gaat met pensioen, Elop is een serieuze kandidaat om hem op te volgen.

‘Aha’, zeggen complotdenkers dan.