Het geluid van een bronstig edelhert

Wat ooit nuttig was om edelherten te lokken voor de jacht, is nu tijdverdrijf Maar burlen is niet alleen voor de hobby: afgelopen weekend vond het Nationale Kampioenschap Burlen plaats

Foto's Peter de krom

Wulps pulseert hij met zijn heupen op het podium, de ogen gesloten en de wenkbrauwen gefronst in passie. Dan neemt de Brusselse acteur Sid van Oerle een flinke hap adem voor de eerste ademstoot. Hij mag namelijk het eerste Nationale Kampioenschap Burlen in Nederland aftrappen.

Burlen is het geluid dat een bronstig edelhert maakt als hij wijfjes wil lokken tijdens de paringstijd. Die is net begonnen op de Hoge Veluwe en duurt nog de hele maand. Burlen houdt het midden tussen het loeien van een stier en het geluid dat het harige beest Chewbacca uit Star Wars maakt. Kortom: een diep, borrelend buikgeluid waaruit „de noodzaak en de passie van het hert” moet weerklinken, aldus de jury. En waar beter het NK te organiseren dan in het Nationale Park de Hoge Veluwe, waar zo’n 250 edelherten leven. Bij onze oosterburen, waar elk jaar een kampioenschap plaatsvindt, is burlen al wat langer een traditie. Daar heten ze de Hirschruf Meisterschaften. Burlen wordt ook tijdens de jacht gebruikt om herten te lokken.

Even ademhalen

Van Oerles strotklanken kunnen vooral rekenen op lachsalvo’s van publiek en jury. Zo weet jurylid Aty Luitze, hoofdredacteur van het natuurblad Seasons, niet waar ze moet kijken. Ze slaat haar handen voor haar gezicht om haar schaterlachen te verbergen. Niet dat het werkt, want het aanwezige publiek dat zich verzameld heeft voor het bezoekerscentrum in het park vertoont ook stuiptrekkingen van hilariteit. De toon is gezet.

De criteria voor het burlgeluid zijn simpel: het moet zo natuurgetrouw mogelijk klinken, je mag hulpmiddelen gebruiken en niet langer dan twee minuten burlen. Jurylid en voormalig longarts Kees Westermann vertelt dat die twee minuten misschien wat overdreven zijn. „Reken op vijftien tot twintig seconden.” De longinhoud van een hert is namelijk zo’n drie tot vier keer groter dan die van een mens: ruim 20 liter. En dus hoopt Westermann dat de deelnemers tussendoor wel even ademhalen: „Anders moeten ze naar de EHBO.”

De tien deelnemers die meedingen naar de geweitrofee komen van heinde en verre, want iedereen mag meedoen. Het is een internationaal gezelschap geworden. Naast de Brusselse Van Oerle zijn er ook twee verdwaalde Britten. Eén van hen is biologieleraar in Nederland. Hij overtuigde een vriend die hier op vakantie is om mee te doen. „In de auto hier op weg naartoe hebben we nog geoefend.” Twee studenten uit Utrecht – verkleed in pandjesjas met hertendiadeem en gewapend met een fles Jägermeister – zorgen voor nieuwe hilariteit. „We bellen elkaar zeker twee keer per dag om even te burlen.” Na een ietwat lage score vraagt één van hen: „Is het omdat m’n gewei scheef zit ofzo?” Daarop antwoordt jurylid en jachtopzichter van de Hoge Veluwe Hans Koning: „Nou, je komt wel in aanmerking voor afschot.”

Lederhosen

De Puttense Joris Simon heeft zich uitgedost in lederhosen met daaronder een houthakkershemd en klompen. „Ik had gehoord dat er ook op presentatie werd gelet.” Hij krijgt na zijn poging de lachers op zijn hand: „Het ging perfect. Ik hoor ze al aankomen!” Bij een oudere deelnemer die het wat hoog in de bol heeft, blaft als enige een hond gemoedelijk terug.

De negenjarige Sem Rijnhout uit Apeldoorn baart misschien wel het meeste opzien. Waar er bij de volwassenen ruimte is voor humor, blijft Sem uiterst kalm en serieus. Hij toont trots de koeienhoorn waarmee hij het burlgeluid gaat nabootsen: „Die heb ik van een bevriende boswachter gekregen. Thuis moesten ze vooral om me lachen toen ik oefende.” Maar hier is het bittere ernst: het geluid dat hij vervolgens voortbrengt komt vooralsnog het dichtste in de buurt van een echt bronstig edelhert.

Sem weet uiteindelijk één van de Britten en de Puttenaar in de finale te verslaan en mag zich daarmee de allereerste Nederlands Kampioen Burlen noemen. Het moge duidelijk zijn: de Hoge Veluwe heeft sinds zondag een nieuwe troef in handen.