De paus krijgt een ‘jonge’ rechterhand in een grijs Vaticaan

foto reuters

Dit is de benoeming waarop iedereen zat te wachten. Na een nieuwe paus in maart is er nu ook een nieuwe tweede man in het Vaticaan. De keuze van paus Franciscus wijst op een actievere opstelling in de grote wereldvraagstukken en op verdere interne reorganisatie van de Romeinse curie, het bestuursapparaat van de kerk.

Zaterdag maakte het Vaticaan de benoeming bekend van Pietro Parolin tot secretaris van Staat. Dit is, na het pausschap, de machtigste functie binnen de katholieke kerk. De verwachting is dat Parolin, nu nog de pauselijke nuntius in Venezuela, dat op een heel andere manier gaat invullen dan zijn voorganger, de 78-jarige Tarcisio Bertone.

Met zijn 58 jaar is Parolin relatief jong in de grijze wereld van het Vaticaan. Hij heeft veel internationale ervaring, maar kent Rome ook goed. In de jaren tachtig was hij nuntius (vertegenwoordiger van de paus) in Nigeria en Mexico. Daarna ging hij in het Vaticaan werken op de afdeling internationale betrekkingen van het Secretariaat van Staat; sinds 2002 leidt hij deze afdeling. Maar in 2009 leek hij een slachtoffer te worden van een reeks intriges binnen het Vaticaan rondom Bertone. Zijn benoeming tot nuntius in Venezuela werd algemeen gezien als een manier om een lastige figuur weg te promoveren.

Bertone speelt een belangrijke rol in de manier waarop het Vaticaan in de tweede helft van het vorige decennium in opspraak is geraakt. Paus Benedictus XVI kende hem goed, Bertone was zijn rechterhand toen hij nog als kardinaal Ratzinger de Congregatie voor de Geloofsleer leidde. Daarom benoemde Benedictus hem in 2006, een jaar na zijn aantreden, tot secretaris van Staat.

Het bleek geen gelukkige benoeming. Onder zijn bewind groeiden de intriges in de curie, versterkt door het feit dat Bertone zich vooral omringde met geestelijken uit Noordwest-Italië.

Parolin stelt zich heel anders op. Hij staat bekend als iemand die goed luistert en goed kan bemiddelen: in het Venezuela van Chávez en diens opvolger Maduro wist hij de vastgelopen relaties tussen kerk en staat sterk te verbeteren. Aangenomen kan worden dat onder zijn regie het Vaticaan zich actiever in internationale debatten zal mengen: denk aan de situatie van christenen in het Midden-Oosten en de moeizame relatie met China.

Dat hij, zacht gezegd, geen vriend is van Bertone kan Parolin helpen bij de reorganisatie van de curie waarom veel kardinalen in het preconclaaf hebben gevraagd. Daarbij is ook een minder centralistische rol van het secretariaat van Staat te verwachten. Bertone probeerde, om de controle te houden, het belangrijkste filter te zijn tussen de paus en het hele stelsel van Congregaties en Raden in de curie. Paus Franciscus wil directer contact met al deze bestuursorganen.