De leraren zijn na vier jaar van hun nul af

Er is eindelijk een akkoord over de lerarensalarissen. De grootste vakbond is nog sceptisch.

De lonen voor leraren gaan omhoog. Nadat ze vier jaar lang op de ‘nullijn’ werden gehouden, gaan ze al vanaf volgend jaar meer verdienen. Dat bevestigen betrokkenen bij het onderwijsakkoord.

De exacte tekst van het akkoord wordt pas met Prinsjesdag bekend, samen met de onderwijsbegroting. De hoofdlijnen zijn wel openbaar. Het akkoord zorgt voor bijna 700 miljoen euro aan extra investeringen.

1 Wat zijn de belangrijkste afspraken?

Het verdwijnen van de nullijn was een belangrijk punt voor de bonden. Voor de zomer was het voor hen reden om de onderhandelingen op te schorten. Nu zijn ze tevreden. CNV Onderwijs-voorzitter Helen van den Berg spreekt van „goede ontwikkelingen”. „Het ziet er goed uit”, zegt MBO-Raad voorzitter Jan van Zijl, die ook voorzitter is van de Stichting van het Onderwijs, waarin de onderwijsbonden zich verenigd hebben.

Verder komen er 3.000 banen voor jonge leraren, vooral in het basisonderwijs. Ook dat was belangrijk voor de sector. Onlangs werd bekend dat er nu 10.500 werklozen in het basisonderwijs zijn. Pabo-studenten hebben weinig kans op een vaste baan, terwijl over een paar jaar juist een lerarentekort wordt verwacht. Er werken veel vijftigers en zestigers in de sector, die over enkele jaren met pensioen zullen gaan.

2 Wat valt verder op in het akkoord?

Administratieve rompslomp moet worden teruggedrongen. Al jaren klaagt het onderwijs over bureaucratie en onnodig veel papierwerk. Er is afgesproken om per sector onderzoek te doen naar de werkdruk. Vervolgens komen er concrete voorstellen dit te verminderen.

Er komt een nieuwe ouderenregeling ter vervanging van de BAPO, die regelt dat oudere leerkrachten minder uren hoeven te werken. In het regeerakkoord besloot het kabinet die regeling te schrappen.

Verder komt er een baangarantie voor leraren in middelbare schoolvakken waar veel tekorten zijn, zoals wiskunde en natuurkunde.

3 De onderhandelingen waren toch gestaakt?

Dat klopt. Voor de zomer vonden de bonden dat het kabinet niet genoeg garanties kon geven over de arbeidsvoorwaarden, onder ander over het loon. Half juni staakte de Algemene Onderwijsbond (AOb), de grootste onderwijsvakbond, de onderhandelingen. Twee weken later stapten ook de andere bonden uit het overleg.

Twee weken geleden kwamen de onderhandelingen weer op gang. Nu wilde de minister wel onderhandelen over de lonen. De AOb deed niet meer mee met deze gesprekken.

4 Waarom zat de grootste vakbond na de zomer niet meer bij de gesprekken?

Volgens Jan van Zijl van de Stichting van het Onderwijs waren de meeste bonden het voor de zomer al eens over „ongeveer 90 procent van het akkoord”. Maar de AOb was niet tevreden en besloot de onderhandelingen te verlaten. Dat vonden de andere bonden jammer, zegt Van Zijl. Hij zegt dat de AOb niet meer is uitgenodigd om te onderhandelen omdat de gesprekken simpelweg verder gingen waar ze eind mei waren gebleven. Wel zegt hij dat hij de bond de mogelijkheid heeft gegeven om ook een handtekening onder het akkoord te zetten.

Een woordvoerder van de AOb laat weten de indruk te hebben „dat er nog ongeveer hetzelfde ligt als toen we waren opgestapt”. „Wat wij wilden stond ver af van wat de andere partijen wilden.”

5 Waarom sluit de overheid zulke akkoorden?

Het kabinet heeft al meerdere akkoorden gesloten met belanghebbenden, zoals het zorgakkoord en het woonakkoord. Door onder andere werkgevers- en werknemersorganisaties te betrekken bij de besluiten, probeert het kabinet draagvlak te krijgen. Dat zou moeten helpen om oppositiepartijen te overtuigen van het nut van de wetgeving. Dat is extra hard nodig omdat de coalitie geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer.