Bye bye Nokia? De overname door Microsoft in zes vragen en antwoorden

Een vrouw poseert met een Nokia Lumia-telefoon in Zenica, Bosnië. Foto Reuters/ Dado Ruvic

Microsoft neemt een aanzienlijk deel van Nokia over. Ooit was de Finse telefoonfabrikant marktleider, maar waar het ooit de markt domineerde, is Nokia de laatste jaren aan alle kanten voorbijgestreefd. Wat houdt de deal in en wat betekent hij voor beide partijen? En: is dit nou het einde van het Nokia-tijdperk?

1. Wat houdt de deal precies in?

De belangrijkste punten van de overeenkomst, die in 2014 definitief moet zijn:

  • Voor 5,4 miljard neemt Microsoft de telefoontak van Nokia over, met als belangrijkste spelers de Lumia- en Asha-lijn;
  • Daarvan is 3,79 miljard voor alle apparaten en de zakelijke diensten van het bedrijf;
  • De overige 1,65 miljard gaat naar het overnemen van Nokia’s patenten;
  • Microsoft verkrijgt een licentie van vier jaar op HERE, de navigatietak van Nokia;
  • 32000 mensen zullen van Nokia de overstap maken naar Microsoft;
  • Het patentenportfolio van Nokia bevat zo’n 8.500 ontwerppatenten;
  • Daartoe behoren ook ongeveer 30.000 patenten voor hulpprogramma’s en octrooiaanvragen;
  • 18.300 van de 32.000 werknemers die de overstap maken, worden “direct betrokken bij het productieproces”;
  • 56.000 werknemers blijven bij Nokia wanneer de deal definitief is.

Technologiewebsite AllThingsD zette wat meer cijfers op een rij, die vooral ter achtergrond dienen.

De Nokia (Microsoft) Lumia 925, het nieuwe vlaggenschip dat draait op Windows 8.

De Nokia (Microsoft) Lumia 925, het nieuwe vlaggenschip dat draait op Windows 8. Foto AFP/ Mikko Stig

2. Wat is er misgegaan bij Nokia?

Je telefoon was vroeger ‘je Nokia’. De Finse fabrikant was nog niet heel lang geleden een gigant op de mobieletelefoonmarkt. De 3210’s en 3310’s zaten in de broekzakken van vrijwel elke middelbare scholier het vorige decennium. Maar van de dominantie is niet veel meer over. Samsung is het nieuwe Nokia, Android het nieuwe Symbian (Nokia’s besturingssysteem).

In oktober vorig jaar duikelde Nokia voor het eerst uit de top vijf van smartphoneverkopers. Sinds 2004 stond Nokia daar nog tussen. Android nadert inmiddels een marktaandeel van 80 procent wat betreft de besturingssystemen.

Techcrunch schreef eind vorig jaar een uitgebreid stuk over de teloorgang van Nokia. Het bedrijf is kleiner, minder winstgevend, heeft minder vermogen en middelen. Daarbovenop heeft hebben ze minder geld in huis. Al tijden boekt het bedrijf verliezen. In 2011 was dit 1,1 miljard euro en in 2012 werden er verschillende verliesgevende kwartalen aaneengeregen en kwam het verlies uit op 2,2 miljard euro. In 2007, dus slechts vier jaar eerder, boekte Nokia nog een winst van bijna 8 miljoen euro. En de waarde van het aandeel? 40 euro in 2007, nog geen 4 euro vlak voor de bekendmaking van de overname.

Dit jaar lijdt Nokia wederom verliezen. Het positieve is dat ze niet meer zo groot zijn als de jaren ervoor, mede dankzij een flinke stijging in de verkoop van de Lumia-lijn van telefoons. In het tweede kwartaal van dit jaar werd er 115 miljoen euro verlies geleden. ‘Maar’ 115 miljoen, als je het vergelijkt met de 826 miljoen euro in hetzelfde kwartaal een jaar eerder, schreef The Verge eerder.

Global market share held by Nokia smartphones Q1 2007-Q2 2013

Maar hoe heeft het überhaupt zo ver kunnen komen? Nokia was ooit meer dan winstgevend. De belangrijkste fout, schrijft Techcrunch: Nokia had veel eerder af moeten stappen van haar Symbian-besturingssysteem. “Jaren eerder” had de overstap gemaakt moeten worden naar MeeGo, de opvolger:

“Toen Nokia haar eerste MeeGo-smartphone uitbracht - de N9, in 2011- was het al veel te laat om de strijd aan te gaan met Android en iOS. Nokia heeft zich toen al publiekelijk verbonden aan Microsoft en toen ze startte met vol voor Windows te gaan, besloot Elop (toen CEO Nokia, red.) om alle interne alternatieven te laten varen, waaronder MeeGo. Dat betekende dat de N9 in feite dead on arrival was.”

Techredacteur Marc Hijink schrijft vandaag in NRC Handelsblad dat de ommekeer vooral kwam bij de introductie van de iPhone:

“Terwijl de wereld veranderde, bleef Nokia alleen maar zéggen dat ze gingen veranderen. De Finse topman Olli-Pekka Kallasvuo was weinig doortastend en liet zich de kaas van het brood eten door Google en Apple.”

3. Hoe kwam deze overname tot stand?

Na 2010 veranderde het allemaal. Toen was Stephen Elop, ex-directeur bij Microsoft, bij Nokia aan de leiding gekomen; hij was de eerste niet-Fin aan het hoofd van het bedrijf. Niet lang na zijn aanstelling werd het door Nokia zo gekoesterde Symbian losgelaten: dat was een brandend olieplatform en Nokia moest er zo snel mogelijk vanaf wilde het niet verder achterop raken in de strijd met Apples iOS en Googles Android. Nee, met Windows als besturingssysteem was er veel meer te halen.

Dus kwam er in februari 2011 een pact. Microsoft had net een nieuwe versie van Windows Phone gemaakt en zocht een grote telefoonfabrikant om het besturingssysteem te gaan voeren. Microsoft had daar veel geld voor over: Nokia zou een subsidie van 200 miljoen euro per kwartaal krijgen om flink te besparen op de eigen ontwikkelingskosten.

De persconferentie in 2011:
http://youtu.be/rTCwf6dXZOg

Door dit strategische partnerschap was Nokia eigenlijk al sinds 2011 in Amerikaanse handen. In juni was er al even sprake van dat er gesprekken waren over een definitieve overname van de telefoontak van Nokia, in plaats van slechts het ‘partnerschap’. Maar een deal ketste af. De bedrijven konden het niet eens worden over een prijs.

Maar iets meer dan twee maanden later is die deal er dan toch. En die zat er ook eigenlijk wel aan te komen, vertelde Hijink eerder vandaag:

“De samenwerking uit 2011 moest beide wat bieden: het moest een poging zijn het Windows-platform voor telefoons aan te zwengelen. Dat is allemaal niet echt gelukt tot nu toe. Maar wat er qua Windows-telefoons is verkocht, is bijna allemaal Nokia. Dat stak er als enige echt moeite in. Dus waarom zou je het nog op een halve manier doen, die samenwerking, met zo’n duur partnerschap?”

Heeft dit partnerschap al wat opgeleverd het afgelopen jaar? Niet bijzonder veel, zegt Hijink:

“Nokia kost Microsoft nog altijd meer dan het oplevert. Elk kwartaal is er sprake van een verlies van rond de 250 miljoen dollar, telefoons worden voor stunttarieven verkocht. Het is heel moeilijk om die markt te penetreren.”

Op de achtergrond speelt bij het besluit Nokia over te nemen ook nog iets anders mee, volgens Hijink:

“Ballmer wil zijn erfenis achterlaten; die wil niet alleen de geschiedenis in gaan als de man die Microsoft, wat betreft digitale apparaten, van nummer één naar nummer drie deed zakken.”

4. Wat zijn de voordelen voor beide bedrijven?

Hijink schetst de voordelen voor beide kampen:

Microsoft is niet meer afhankelijk van andere fabrikanten, die al dan niet hun besturingssysteem willen gebruiken. Ze kunnen hardware en software nu beter integreren, zoals Apple dat doet. Belangrijker nog: de patenten. Door de licenties over te nemen, zijn ze beschermd tegen rechtszaken. Daarnaast betekent de deal dat waar Microsoft vroeger fabrikanten moesten paaien, ze nu juist meer ontwikkelaars warm moeten zien te krijgen voor Windows. En ten slotte: het feit dat Microsoft het durft een hardwarebedrijf over te nemen, is historisch. Nu is het de vraag wat er met Blackberry gebeurt. Microsoft heeft de stap nu al eens genomen, dus de stap om het nog eens te doen, is een stuk kleiner.”

Het belangrijkste voordeel voor Nokia: ze zijn af van de noodlijdende telefoontak. Het marktaandeel wat betreft smartphones was zó gedaald, dat het moeilijk was het hoofd boven water te houden. Samsung verkoopt verreweg de meeste smartphones en Apple maakt in dit segment verreweg de meeste winst. Nokia kan zich nu verder concentreren op de netwerktechnologie, je ziet daar het pad naartoe lopen.”

5. Wat blijft er van Nokia over?

Niet heel veel. Op telefoongebied tenminste. Volgens de deal worden de namen opgesplitst: de naam Nokia blijft in Finse handen, Lumia en Asha (de budgetlijn) gaan naar Microsoft, zo staat in de overeenkomst:

“Microsoft will acquire the Asha brand and will license the Nokia brand for use with current Nokia mobile phone products.”

De logische conclusie: dit betekent dat we, in ieder geval voor de duur van de licentie, niet meer de naam Nokia op een toekomstige smartphone zullen zien staan, schrijft onder andere The Verge:

“Under the terms of Microsoft’s $7.2 billion acquisition of Nokia’s devices and services division, the “Asha” and “Lumia” trademarks will transfer to Redmond, but the “Nokia” mark will remain property of the Finnish company, and may only be used on featurephones running the basic Series 30 and Series 40 operating systems under a 10-year license agreement.”

De enige telefoons waarop de merknaam Nokia nog zal mogen prijken, zijn de goedkope toestellen, de ‘featurephones’.

Maar het bedrijf Nokia biedt niet alleen telefoons. Zo is Siemens uitgekocht uit een joint venture -Nokia Siemens Networks werd Nokia Solutions and Networks - en is de productie van netwerkapparatuur sinds 1 juli geheel in handen van Nokia.

Dan is er nog HERE, de digitalekaartsoftware van het bedrijf, gebaseerd op het in 2007 gekochte Navteq. Op dat gebied is er sprake van tweerichtingsverkeer: Microsoft geeft Nokia toestemming om gebruik te maken van zijn patenten met betrekking tot HERE-diensten. Microsoft betaalt op zijn beurt Nokia voor een licentie van vier jaar om gebruik te maken van de HERE-technologie.

Kortom: Nokia als echte producent verdwijnt wanneer de deal definitief is. Het bedrijf kan zich dan volledig richten op de technologie.

Nokia-ontwerpen door de jaren heen (tot 2009):

6. Zegt deze deal iets over de toekomstige nieuwe topman van Microsoft?

Een van de mensen over wie in het kader van de overname het meest wordt gepraat, is de eerdergenoemde Stephen Elop. Elop werkte van 2008 tot 2010 als hoofd van de zakelijke afdeling bij Microsoft, om vervolgens CEO te worden bij Nokia. Onder hem werd het Symbian-besturingssysteem van Nokia, dat simpelweg te oud was geworden, losgelaten. De Microsoft-man kwam als alternatief met het Microsoft-kindje: Nokia moest zich gaan richten op Windows Phone. Techredacteur Marc Hijink schreef in 2011, kort na de bekendmaking van de samenwerking:

“Dat Nokia gisteren bekendmaakte voor Microsofts Windows Phone 7 te kiezen was geen verrassing: Elop werkte daar en het was al bekend dat hij opnieuw bij Steve Ballmer aan tafel had gezeten. Nokia sprak ook met Google maar dacht dat dat platform minder geld op zou leveren. Daarnaast heeft Microsoft er vermoedelijk veel geld voor overgehad om Nokia te overtuigen.”

MG Siegler, partner bij Google Ventures en columnist voor TechCrunch voorspelde in een blogpost kort na de aankondiging van het strategisch partnerschap al dat Stephen Elop, ex-Microsoft, een soort Trojaans paard zou worden bij Nokia:

Step 1: Install Elop.
Step 2: Get him to make a crazy bold bet to move Nokia phones over to the struggling Windows Phone platform even though embracing Android would seem to be an easier and safer bet.
Step 3: Install another Microsoft vet, Chris Weber, as head of U.S. operations.
Step 4: Install other former ‘Softies’ in positions of power. (It will happen.)
When you consider the Microsoft had been attempting to buy Nokia — a move which would have cost billions upon billions — this is so brilliant. They really did just “buy” the company for free.

Steve Ballmer vandaag tijdens de persconferentie over de overname van Nokia

Steve Ballmer vandaag tijdens de persconferentie over de overname van Nokia. Foto AP/ Markku Ulander

En zo geschiedt. Elop is weer terug, nu verantwoordelijk voor alle Microsoft-apparaten, zoals de Surface. Het lijkt erop dat Microsoft zo de gedroomde opvolger van de volgend jaar vertrekkende Steve Ballmer weer in huis heeft, vertelt Hijink:

“Het feit dat Elop nu weer terugkomt bij Microsoft en weer een belangrijke positie krijgt, versterkt de vermoedens dat hij de beoogd opvolger is van Ballmer. Hij wordt nu een cruciaal onderdeel van de Microsoft-strategie. Als ik op iemand nu mijn geld zou moeten zetten, dan zou hij het zijn.”

Ballmer zelf laat nog niets los. The Verge sprak met hem:

“Ons bestuur is bezig met een selectieproces dat opengesteld is voor interne en externe kandidaten. Het is een proces dat ze duidelijk onder de aandacht wilden hebben, zodat ze iedereen intern en extern konden overwegen. Stephen Elop gaat toevallig van extern naar intern, maar ons bestuur overweegt iedereen. Het doet dat privé: dat is hoe je te werk moet gaan.”