Alleen de goedkoopste telefoons mogen straks nog Nokia heten

Microsoft neemt Nokia over, maar eigenlijk was Nokia allang in Amerikaanse handen. Het merk verdwijnt vrijwel. En dat terwijl het eens zo’n voorloper in de sector was.

Meestal lopen fusies en overnames stuk op cultuurverschillen tussen de twee bedrijven. Maar de medewerkers van Nokia zijn al behoorlijk gehersenspoeld door het pact dat de Finse telefoonmaker al twee jaar geleden met Microsoft sloot.

Hoe kan het anders dat een Nokia-werknemer met een staalhard gezicht vertelt dat hij het prettig vindt dat er toestellen van concurrenten als HTC of Samsung verkocht worden?

Toch was dit de boodschap van Matt Rothschild, Nokia’s marketingdirecteur in de Verenigde Staten: Windows komt op de eerste plaats, dan pas Nokia: „In de telefoonmarkt draait het om ecosystemen – de software. Alleen als het Windows Phone-platform succesvol is, ook bij onze concurrenten, maakt Nokia kans om er als hardwaremaker weer bovenop te komen”, zei Rothschild in 2012.

Ooit leidde het Europese bedrijf Nokia de wereldwijde telefoonmarkt, maar het ging mis toen de iPhone op de markt kwam. Het Finse bedrijf bleef vasthouden aan Symbian, het besturingssysteem dat niet of nauwelijks geschikt was voor aanraakbesturing. Terwijl de wereld veranderde, bleef Nokia alleen maar zeggen dat het ging veranderen. De Finse topman Olli-Pekka Kallasvuo was weinig doortastend en liet zich door Google en Apple inhalen.

In 2010 was Stephen Elop, eerder van Microsoft, de eerste niet-Finse topman. Elop werd bekend als de man van de ‘burning platform’-theorie: hij vergeleek Symbian als een brandend olieplatform waar Nokia zo snel mogelijk vanaf moest springen.

Dat gebeurde. Met Windows Phone als besturingssysteem is Nokia beter gewapend om Google en Apple te lijf te gaan. Hoewel de verkoop van de nieuwste Lumia-telefoons met het Windows-besturingssysteem behoorlijk steeg (7,4 miljoen in het afgelopen kwartaal, meer dan de 6,8 miljoen Blackberry-toestellen), blijft het marktaandeel nog ver achter bij dat van Android (bijna 80 procent). Dat komt vooral doordat andere fabrikanten het Windows-systeem niet omarmen. Nokia is goed voor 87 procent van alle verkochte Windows-toestellen. Er is meer omzet nodig om ontwikkelaars te motiveren voor Windows Phone te schrijven.

De teloorgang van Nokia is terug te vinden in de beurskoers: van bijna veertig euro in 2007 tot nog geen vier euro nu. Het aandeel Microsoft kwam alleen van zijn plaats toen Ballmer zijn vertrek bekendmaakte.

Microsoft mag dan bij beleggers onder vuur liggen omdat het achterblijft met zijn mobiele strategie, het softwarebedrijf uit Redmond heeft nog altijd genoeg cash om miljardenovernames te doen. Vorig jaar kocht Microsoft de chatsoftware van Skype voor 8,5 mlijard dollar en sociaal netwerk Yammer voor 1 miljard dollar. De Nokia-deal valt daar ergens tussenin: Microsoft betaalt 3,79 miljard euro voor de divisie devices and services en nog eens 1,65 miljard om Nokia’s patenten te mogen gebruiken.

Dat laatste is belangrijk omdat de strijd om de smartphone de afgelopen jaren vooral via de rechter gespeeld wordt: Apple en Samsung bevechten elkaar via patenten op software. De patenten van de telecomreuzen van weleer zijn kostbare munitie. Om die reden kocht Google als in 2011 de zieltogende telefoonmaker Motorola. Het bedrijf lijdt al jaren verlies, maar heeft wel een reeks uitvindingen gedaan die in de vorm van patenten nog veel geld waard zijn. Vandaar dat ook het Blackberry, dat op omvallen staat, nog een aantrekkelijke prooi is. Ook voor Microsoft.

Maar wat blijft er over van Nokia?

De joint venture Nokia-Siemens, de Europese netwerkbouwer, is sinds 1 juli geheel in handen van Nokia. Nokia heeft ook de navigatietak HERE in handen, de digitale kaartsoftware waar Microsoft de komende vier jaar nog een licentie op neemt. Het fundament is gebaseerd op Navteq, een kaartfabrikant die Nokia zelf in 2007 kocht.

Nokia blijft ook telefoons maken, maar alleen de simpele toestellen die als featurephones door het leven gaan. Alleen die telefoons mogen de merknaam Nokia dragen. Microsoft krijgt de merknamen van smartphones in handen: Lumia en Asha. Dat betekent dat de toekomstige smartphones van Microsoft het Microsoft-merk zullen krijgen. Net zoals de iPhone nu het Apple-logo draagt. Microsoft belooft plechtig om Windows Phone aan andere fabrikanten te blijven licenseren. Maar het is de vraag of bedrijven als Samsung, HTC en LG staan te popelen dit alsnog te doen.

Op de lange termijn zal Windows Phone het redden, daarvan is Microsoft overtuigd. Het toverwoord blijft software: Microsoft moet ervoor zorgen dat het vooraan in de rij staat bij ontwikkelaars. Die schrijven hun apps doorgaans eerst voor Apple (want makkelijker en lucratiever), dan voor Android (complexer, maar met een grotere reikwijdte). Aan het vernieuwde Microsoft de taak om de ontwikkelaars te paaien en te blijven paaien.